Νίκος Χατζηνικολάου: Και πριν το Μουντιάλ. Θα ξεκινήσω από τα διεθνή, γιατί φαίνεται ότι ζούμε μία αναζωπύρωση τα τελευταία 24ωρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μία αναζωπύρωση που δημιουργεί και πολύ μεγάλη ανησυχία, παγκόσμια ανησυχία, για την πορεία της οικονομίας.
Θέλω να σας ρωτήσω πώς βλέπετε τις εξελίξεις εκεί και τι εξήγηση δίνετε στο γεγονός -θα το μεταφέρω όπως το λένε οι σχολιαστές στα αμερικανικά δίκτυα, τους άκουγα να το λένε χθες- ότι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Donald Trump, είπε περίπου 38 φορές μέσα σε μία μέρα τη λέξη «ειρήνη» και την ίδια ώρα έδινε εντολές για χτυπήματα στο Ιράν.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δυστυχώς, κ. Χατζηνικολάου, ο κόσμος πια έχει καταστεί εξαιρετικά απρόβλεπτος και η κρίση στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, εξελίσσεται με έναν τρόπο που μας δημιουργεί έντονες ανησυχίες για τις επιπτώσεις που αυτή η σύρραξη θα έχει στην ευρωπαϊκή και στην παγκόσμια οικονομία.
Κανείς δεν μπορεί να είναι μάντης, να προβλέψει πώς θα εξελιχθούν αυτές οι συζητήσεις. Εύχομαι και ελπίζω ότι θα είναι μία προσωρινή ανάφλεξη και ότι τα δύο μέρη θα επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και ότι η τελική ειρήνη θα εξασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ελεύθερη διέλευση αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου, από τα Στενά του Ορμούζ.
Διότι αυτή τη στιγμή η παγκόσμια οικονομική αναταραχή και ο πληθωρισμός, συμπεριλαμβανομένου του πληθωρισμού στη χώρα μας, τροφοδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από τις τιμές των καυσίμων.
Νίκος Χατζηνικολάου: Το κρατώ αυτό και θα επανέλθω. Θέλω, πριν πάμε στην οικονομία και στον πληθωρισμό, να σας ρωτήσω αν σας ανησυχεί το ενδεχόμενο να υπάρξει μία γενικότερη ανάφλεξη στην περιοχή.
Γιατί το ρωτώ; Άκουσα τον Πρόεδρο της Τουρκίας, τον Tayyip Erdoğan, να επιτίθεται με σφοδρότητα κατά του Ισραήλ και του Netanyahu και τον Netanyahu να απαντά στους ίδιους πολύ υψηλούς τόνους. Σας δημιουργεί αυτό μια πρόσθετη ανησυχία για το ενδεχόμενο να δούμε ένα θερμό επεισόδιο ή μια σύρραξη στην ευρύτερη περιοχή μας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Πριν απαντήσω στο ερώτημά σας, να σας πω, κ. Χατζηνικολάου, ότι το διπλωματικό κεφάλαιο της πατρίδας μας, επ’ αφορμή και αυτής της σύρραξης, είναι εμφανώς αναβαθμισμένο.
Γιατί το λέω αυτό; Η Ελλάδα έχει μια στρατηγική σχέση με το Ισραήλ -το τονίζω, όχι κατ’ ανάγκη με τη σημερινή κυβέρνηση αλλά με το κράτος του Ισραήλ. Είναι μια σχέση η οποία έχει βάθος και μια σχέση η οποία μας επιτρέπει να επικρίνουμε και το Ισραήλ όποτε κάνει κινήσεις που θεωρούμε ότι δεν εξυπηρετούν ούτε τα εθνικά συμφέροντα ούτε την περιφερειακή ασφάλεια. Αναφέρομαι, για παράδειγμα, στον πόλεμο και στην επέκταση στον νότιο Λίβανο, μια επιχείρηση την οποία έχουμε καταδικάσει πολλές φορές.
Ταυτόχρονα, όμως, η χώρα μας έχει παράσχει έμπρακτη στήριξη στη Σαουδική Αραβία, στο Κατάρ, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και πρέπει να σας πω ότι αυτή η διαδικασία στήριξης χωρών που βρίσκονται σε μία κρίση δημιουργεί τις προϋποθέσεις ουσιαστικής αναβάθμισης της χώρας μας με όλες τις σημαντικές αραβικές χώρες του Κόλπου.
Νίκος Χατζηνικολάου: Δεν ενέχει, κ. Πρόεδρε, και έναν κίνδυνο εμπλοκής μας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, διότι εμείς αυτή τη στιγμή σεβόμαστε τις συμφωνίες που έχουμε υπογράψει και κινούμαστε αμιγώς σε πρωτοβουλίες οι οποίες έχουν αμυντικό χαρακτήρα. Από εκεί και πέρα, δεν…
Νίκος Χατζηνικολάου: Τώρα, αυτή η αψιμαχία Άγκυρας – Τελ Αβίβ…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτή η αψιμαχία δεν είναι τωρινή. Υποκρύπτει βαθύτερες διαφοροποιήσεις συμφερόντων. Θεωρώ ότι πολλές φορές λόγια μπορεί να λέγονται τα οποία απευθύνονται περισσότερο στην εσωτερική κοινή γνώμη της Τουρκίας. Πιστεύω και ελπίζω ότι δεν θα βρεθούμε μπροστά σε μία ακόμη αχρείαστη εστία έντασης στη Μέση Ανατολή.
Έχουμε αρκετά προβλήματα να αντιμετωπίσουμε και θέλω να επαναλάβω ότι η Ελλάδα σε όλα τα διπλωματικά μέτωπα της Μέσης Ανατολής είναι παρούσα. Είναι παρούσα στη Λιβύη. Είναι κάτι το οποίο μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, διότι εκκινούμε διαδικασίες οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με τη Λιβύη.
Είμαστε παρόντες στον Λίβανο, όπου στηρίζουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου στην προσπάθεια να μπορέσουν να ανακτήσουν τον πλήρη έλεγχο του νοτίου Λιβάνου. Είμαστε παρόντες, όπως σας είπα, στις χώρες του Κόλπου. Είμαστε παρόντες στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αγωνιζόμενοι για το αυτονόητο το οποίο είναι προς το συμφέρον της χώρας ως ναυτικής δύναμης και όχι μόνο, που είναι η διαφύλαξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας παντού στον κόσμο, ξεκινώντας με τα Στενά του Ορμούζ.
Νίκος Χατζηνικολάου: Κύριε Πρόεδρε, έρχομαι στα ελληνοτουρκικά. Μήπως η επιλογή για τα «ήρεμα νερά» ήταν λάθος; Και η αίσθηση που έχουμε το τελευταίο διάστημα είναι ότι ο Erdoğan προκαλεί διαρκώς. Προκαλεί προετοιμάζοντας νομοσχέδιο για τη «γαλάζια πατρίδα» -θα δούμε ποιο θα είναι το περιεχόμενό του-, προκαλεί στο Αιγαίο όπου είχαμε αερομαχίες το τελευταίο διάστημα με οπλισμένα τουρκικά F-16. Είχαμε την παρενόχληση του αεροπλάνου του Έλληνα Υπουργού Άμυνας και δύο ακόμη Ευρωπαίων Υπουργών Άμυνας. Έχουμε σήμερα μία πολύ επιθετική ανακοίνωση από το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, που χαρακτηρίζει «παράνομη» τη συμφωνία Κύπρου – Γαλλίας και λέει ως εγγυήτρια χώρα «θα συνεχίσουμε με ισχύ και αποφασιστικότητα να δίνουμε την πιο σκληρή απάντηση σε ενέργειες που θεωρούμε απειλή για την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων». Δεν μοιάζουν «ήρεμα νερά» αυτά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κύριε Χατζηνικολάου, ξέρετε κάποιον Πρωθυπουργό ο οποίος να επιδιώκει συνειδητά «ταραγμένα νερά»; Εγώ δεν τον γνωρίζω και αν το επιδίωκε θα έκανε λάθος.
Προφανώς και επιζητούμε οι σχέσεις μας με την Τουρκία να είναι όσο το δυνατόν πιο λειτουργικές.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θέλουμε ή αν δεν θέλουμε «ήρεμα νερά», είναι αν είμαστε έτοιμοι να διαχειριστούμε και φουρτούνες. Θα σας έλεγα ότι ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται και είχαμε αρκετές φουρτούνες να διαχειριστούμε πριν από τη Διακήρυξη των Αθηνών.
Και αν αυτά τα «ήρεμα νερά» τελικά είναι προς όφελος…
Νίκος Χατζηνικολάου: Θα κάνω διακοπή, θα με συγχωρήσετε. Τη Διακήρυξη των Αθηνών μάς δίνει την αίσθηση με όσα κάνει τελευταία ότι την κάνει κουρελόχαρτο ο Erdoğan.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Πάμε, λοιπόν, να τα δούμε ένα-ένα.
Νίκος Χατζηνικολάου: Μήπως τη χρησιμοποίησε όσο τον βόλευε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ή μήπως ισχύει το ανάποδο;
Εγώ θέλω να θυμίσω ποιες είναι οι συνολικές ενέργειες της Ελλάδος και της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια και να υπενθυμίσω στους τηλεθεατές σας ότι αυτά τα οποία σας αναφέρω είναι ζητήματα τα οποία πάντοτε συζητιόντουσαν, αλλά αυτή η κυβέρνηση μόνο τόλμησε να τα υλοποιήσει: επέκταση χωρικών υδάτων στο Ιόνιο στα 12 μίλια, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη με την Ιταλία και με την Αίγυπτο, κατοχυρώνοντας με αυτόν τον τρόπο έμπρακτα κυριαρχικά δικαιώματα νοτίως της Κρήτης, που είναι μία ζώνη η οποία μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα.
Εθνικός θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός. Τι είναι αυτό, για να το πούμε με πολύ απλά λόγια; Με τη σφραγίδα της Ευρώπης αποτυπώνουμε πια σε χάρτη τα ανώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Θαλάσσια πάρκα, στα οποία ουσιαστικά ασκούμε κυριαρχία, όχι κυριαρχικά δικαιώματα, ασκούμε κυριαρχία -σε εκείνα τα νησιά που κρίνουμε ότι πρέπει να προστατεύσουμε, τη θαλάσσια ζώνη πέριξ αυτών των νησιών.
Εξορύξεις για πρώτη φορά μετά από 40 χρόνια, η Chevron νοτίως της Κρήτης.
Σημαντική ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων -μπορούμε να αναφερθούμε και στη συνέχεια σε αυτά.
Άρα, πείτε μου, πού ακριβώς υποχώρησε η Ελλάδα από πάγιες θέσεις εξωτερικής πολιτικής ως αποτέλεσμα της Διακήρυξης των Αθηνών;
Εγώ τι βλέπω; Βλέπω ότι πράγματι αυτές οι πρωτοβουλίες, οι οποίες υπηρετούν στην πράξη και όχι στα λόγια τα ελληνικά συμφέροντα, όντως μπορεί να προκαλέσουν μία αντίδραση από την Τουρκία. Αλλά εδώ δεν μιλάμε για δράση η οποία προκαλεί αντίδραση από τη δική μας την πλευρά. Εμείς πάντα αντιδρούσαμε, κ. Χατζηνικολάου, στις πρωτοβουλίες των Τούρκων. Τώρα, για πρώτη φορά, η Ελλάδα θέτει την ατζέντα και η Τουρκία, σε έναν βαθμό, αντιδρά.
Αλλά, από εκεί και πέρα, για τα «ήρεμα νερά» να σας προσθέσω και ορισμένα σημαντικά οφέλη, γιατί πρέπει να βλέπουμε όλη την εξίσωση.
Τουρισμός στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Τα «ήρεμα νερά» τα εκμεταλλεύονται δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι τουρίστες οι οποίοι στηρίζουν αυτή τη στιγμή την οικονομία όλων αυτών των νησιών.
Νίκος Χατζηνικολάου: Λέτε με τη visa των…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως. Καλή συνεργασία -και πρέπει να το πούμε αυτό- στα ζητήματα της μετανάστευσης, όπου οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί δραστικά.
Μέχρι και πρόσφατα ουσιαστικά μηδενική δραστηριότητα της τουρκικής αεροπορίας για δύο χρόνια. Δεν το είχαμε ποτέ αυτό στην ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Από εκεί και πέρα, επειδή με ρωτήσατε και για το νομοσχέδιο, θα σας πω ότι εμείς δεν συνομιλούμε με τον τουρκικό Τύπο. Προφανώς δεν έχουμε ακόμα κάποια συγκεκριμένη πληροφόρηση για το τι θα συμπεριλαμβάνει αυτό το νομοσχέδιο, αν και εφόσον ψηφιστεί.
Να σας πω και κάτι ακόμα, το είπε και χθες ο Υπουργός Εξωτερικών: ότι μια μονομερής ενέργεια εσωτερικού δικαίου προφανώς δεν παράγει κανένα έννομο δικαίωμα με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Νίκος Χατζηνικολάου: Κύριε Πρόεδρε, εγώ ακούω τους δύο πρώην Πρωθυπουργούς της Νέας Δημοκρατίας, τον κ. Καραμανλή και τον κ. Σαμαρά, σε διαφορετικούς τόνους είναι η αλήθεια, πάντως να αφήνουν αιχμές ότι η Ελληνική Κυβέρνηση δεν είναι τόσο μαχητική απέναντι στην Τουρκία όσο θα έπρεπε.
Το ερώτημα μου είναι αν θα μπορούσε η Ελλάδα να «αντεπιτεθεί», για παράδειγμα, δυσκολεύοντας τη ζωή της Τουρκίας σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα χρήματα που αυτή παίρνει από τις Βρυξέλλες. Θέτω το συγκεκριμένο ερώτημα γιατί το ακούω να λέγεται.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και οι δύο πρώην Πρωθυπουργοί έχουν διαχειριστεί την Τουρκία. Και ξέρετε, επειδή είμαστε λίγοι αυτοί που έχουμε την τιμή να έχουμε διατελέσει Πρωθυπουργοί, γνωρίζουμε τη συνθετότητα αυτής της σχέσης.
Και οι δυο τέως Πρωθυπουργοί είχαν συναντηθεί επανειλημμένα με τον κ. Erdoğan και, εξ όσων θυμάμαι, επιδίωκαν πάντα και αυτοί -και σωστά, θα σας έλεγα, κ. Χατζηνικολάου-, να έχουμε, το επαναλαμβάνω, μια λειτουργική σχέση με την Τουρκία.
Από εκεί και πέρα, η Ελλάδα, όταν έπρεπε να πράξει το καθήκον της στο ζήτημα του SAFE, το έπραξε, κ. Χατζηνικολάου. Η Τουρκία δεν μπήκε στο SAFE, παρά το γεγονός ότι πολλοί προέβλεπαν ότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να εμποδίσει την Τουρκία να έχει πρόσβαση σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Κι όμως, αυτό έγινε.
Πρέπει να σας πω ότι, εξ όσων γνωρίζω, είμαι ο μόνος Έλληνας Πρωθυπουργός ο οποίος πήγε στην Άγκυρα και έθεσε ευθέως, με ευγένεια, αλλά νομίζω και χωρίς να υποχωρώ από τις ελληνικές θέσεις, το ζήτημα του casus belli. Και είπα ξεκάθαρα στον Πρόεδρο Erdoğan: δεν γίνεται, 31 χρόνια μετά την απειλή πολέμου, εσύ να θέλεις να έρχεσαι πιο κοντά στην Ευρώπη, εγώ να θέλω υπό προϋποθέσεις να σε φέρω πιο κοντά στην Ευρώπη και ταυτόχρονα να κρατάς ανοιχτή μία απειλή πολέμου σε περίπτωση που η Ελλάδα κάνει τι; Ασκήσει ένα νόμιμο κυριαρχικό δικαίωμα με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Εγώ δεν θυμάμαι κανέναν άλλον πρώην Πρωθυπουργό να έχει θέσει το ζήτημα του casus belli, το οποίο θέλω να σας θυμίσω, κ. Χατζηνικολάου, ότι υπάρχει από το 1995.
Νίκος Χατζηνικολάου: Πώς εξηγείτε την κριτική που σας κάνουν οι δύο πρώην Πρωθυπουργοί; Και θέλω να σας ρωτήσω, με την ευκαιρία, αν στα μάτια σας είναι η ίδια η κριτική τους και ίδια η στάση τους απέναντι στην κυβέρνηση. Είναι το ίδιο ο Καραμανλής με τον Σαμαρά;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θεωρώ ότι η κριτική τους στο συγκεκριμένο θέμα είναι άδικη και νομίζω το τεκμηρίωσα και το τεκμηρίωσα με μία σειρά από πρωτοβουλίες τις οποίες έχει αναλάβει η Ελληνική Κυβέρνηση, πρωτοβουλίες που ενδεχομένως θα μπορούσαν να είχαν αναληφθεί και στο παρελθόν και δεν ανελήφθησαν ποτέ.
Από εκεί και πέρα, δεν θέλω να πω πολλά περισσότερα, γιατί σέβομαι και τους δύο πρώην Πρωθυπουργούς, εκλεγμένους με τη Νέα Δημοκρατία. Δεν θέλω να πω κάτι περισσότερο. Νομίζω ότι πρέπει να ρωτήσετε αυτούς και όχι εμένα.
Εγώ σας απάντησα ευθέως, γιατί θεωρώ ότι όλη αυτή η συζήτηση, η οποία πρέπει να σας πω ότι είναι μία συζήτηση σχετικά πρόσφατη, έτσι δεν είναι; Δηλαδή, μέχρι και το 2023 εγώ δεν θυμάμαι να μας έχει ασκηθεί κάποια έντονη κριτική για τα ζητήματα αυτά. Κι όμως, από το 2023 και μετά, όλα αυτά τα οποία σας ανέφερα έγιναν από αυτή την κυβέρνηση, από αυτόν τον Πρωθυπουργό και από αυτόν τον Υπουργό Εξωτερικών, ο οποίος υπηρετεί σήμερα στην κορυφή της ελληνικής διπλωματίας.