Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

Συντάξεις: Το Πρωτοχρονιάτικο Δώρο της Κυβέρνησης - Έκθεση-ΣΟΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ για την αύξηση των ορίων ηλικίας ΜΟΝΟ στην Ελλάδα!!




  1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβάλει στη Κυβέρνησηι: 

     α. Από το 2030 μέχρι το 2054: Πλήρης σύνταξη στα 68 έτη. Μειωμένη σύνταξη στα 63 έτη

     β. Από το 2055 μέχρι το 2079:   Πλήρης σύνταξη στα 70 έτη. Μειωμένη σύνταξη στα 65 έτη

    γ. Από 2080 και μετά: Πλήρης σύνταξη στα 72 έτη. Μειωμένη σύνταξη στα 67 έτη


  2. Έκθεση-ΣΟΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ για την αύξηση των ορίων ηλικίας στην Ελλάδα

Τον τελευταίο καιρό, με αφορμή και την πρόσφατη «Έκθεση 2027 για τη Γήρανση» («2027 Ageing Report») της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει ανοίξει μεγάλη συζήτηση για πιθανή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης μετά την 1-1-2027, αρχής γενομένης από 1-1-2030, με δύο στοχεύσεις:

      α. Το 68ο έτος ηλικίας (αντί του 67ου) ως γενικό όριο εξόδου για πλήρη σύνταξη και

      β. Το 63ο έτος ηλικίας (αντί του 62ου) ως έτος εξόδου για πρόωρη-μειωμένη σύνταξη.


   3. Από 1-1-2055 η εισήγηση της Επιτροπής είναι το 70ο έτος ηλικίας ως γενικό όριο εξόδου και το 65ο για πρόωρη συνταξιοδότηση. Τέλος, για το 2080 η Επιτροπή εισηγείται το 72ο ως γενικό όριο εξόδου για πλήρη και το 67ο για πρόωρη σύνταξη.


   4. Η κυβέρνηση τεχνηέντως συντηρεί, μέσω φιλικών ΜΜΕ και συστημικών επιστημόνων, τη σχετική φιλολογία. Ορισμένα μάλιστα κυβερνητικά στελέχη επικαλούνται την ψηφισμένη και ισχύουσα «ρήτρα προσδοκίμου»,  -που αρχικά είχε θεσπιστεί με τον πρωτομνημονιακό ν. 3863/2010 και αργότερα επαναθεσπίστηκε και θωρακίστηκε με τον νόμο του γ’ Μνημονίου (4336/2015) που ψήφισαν και τα τρία κόμματα του μνημονιακού τόξου (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ)-  και εγείρουν κατά καιρούς τη συζήτηση για αύξηση των ορίων ηλικίας ανδρών και γυναικών από 1-1-2027 ή από 1-1-2030 κι εφεξής.

   5. Κάθε συζήτηση όμως πρέπει να αποκλειστεί άμεσα γιατί η χώρα μας:

      -έχει τα μεγαλύτερα σε ισχύ όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ευρώπη των 47 κρατών-μελών,

      -έχει καταργήσει οριστικά από 1-1-2023 όλες τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις,

      -έχει τους πιο γηρασμένους συνταξούχους σε όλη την ΕΕ και

      -κινδυνεύει με απόλυτη πληθυσμιακή κατάρρευση αν υποχρεώσει άνδρες και γυναίκες με παιδιά να παραμένουν στην εργασία μέχρι τα βαθειά γεράματα.

     6. Οφείλουμε να θυμίσουμε ότι η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με τον ν. 4336/2015 έως και δώδεκα (12) έτη, είναι η μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ στην Ευρώπη και ισχύει από 1-1-2023. Καμιά χώρα στην ΕΕ σήμερα δεν έχει σε ισχύ γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης το 67ο έτος ή το 62ο με 40 χρόνια ασφάλισης!!

    7. Σύμφωνα με συγκριτικές δημοσιεύσεις, η ασφαλιστική «μεταρρύθμιση» του 2015 (κυβέρνηση Τσίπρα-Καμένου) ανέβασε τη χώρα μας στην 1η θέση κατάταξης των χωρών με τα υψηλότερα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από 1-1-2022 και κατά παράταση από 1-1-2023. Επίσης η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται στις πρώτες πέντε χώρες στον κόσμο με τα μεγαλύτερα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης στις γυναίκες.

    8. Η κατάργηση όλων των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων από 1-1-2023, που πλήττει κυρίως τις γυναίκες ασφαλισμένες ενόψει και της όξυνσης του δημογραφικού ζητήματος στη χώρα μας, είναι ακραία αντικοινωνική πρωτοβουλία που έλαβαν οι μνημονιακές κυβερνήσεις και υλοποίησαν όλα τα μνημονιακά κόμματα που ψήφισαν τους ηλικιακούς πίνακες του γ’ Μνημονίου (ν. 4336/2015).


   9. Αναφορικά με το τεράστιο αυτό ζήτημα, που απασχολεί ολόκληρη την κοινωνία, πρέπει να αναφέρουμε ειδικότερα τα παρακάτω:


  10. Η «ρήτρα προσδοκίμου» πρωτοθεσπίστηκε με το α’ Μνημόνιο (ν. 3863/2010). «Συγκράτηση» συνταξιοδοτικών δαπανών έως το 2060!!

  11. Με το α’ Μνημόνιο (ν. 3863/2010, ΦΕΚ Α 115) θεσπίστηκε η «ρήτρα προσδοκίμου» με σημείο αναφοράς το 65ο έτος ηλικίας. Με τη διάταξη του άρθρου 11 (παρ. 3), οι δανειστές της χώρας απαίτησαν και η τότε κυβέρνηση Γ. Α. Παπανδρέου δέχτηκε να αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από 1-1-2021 και ανά τριετία μέχρι το 2060 με σημείο αναφοράς το 65ο έτος ηλικίας και με βάση τη μεταβολή τού προσδοκίμου ζωής τού πληθυσμού ολόκληρης της χώρας.

  12. Η ισχύς αυτής της διάταξης θα άρχιζε την 1-1-2021 με βάση τη μεταβολή τού προσδοκίμου της δεκαετίας 2010-2020, όπως ρητά όριζε η ανωτέρω ρύθμιση (σελ. 2782 ΦΕΚ Α 115), που είχε ως εξής: «3.Τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των ασφαλισμένων των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και του Δημοσίου, ανεξαρτήτως χρόνου υπαγωγής στην ασφάλιση, …, ανακαθορίζονται κατά τη μεταβολή του προσδοκίμου ζωής του πληθυσμού της χώρας, με σημείο αναφοράς την ηλικία των 65 ετών. Η ισχύς της παραγράφου αυτής αρχίζει από 1.1.2021 και κατά την πρώτη εφαρμογή της, λαμβάνεται υπόψη η μεταβολή της δεκαετίας 2010 έως και 2020. Από 1.1.2024 τα ανωτέρω όρια ανακαθορίζονται ανά τριετία. Η αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που εκδίδεται κατά το τελευταίο έτος κάθε περιόδου με βάση τους σχετικούς δείκτες που προσδιορίζονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή και την Eurostat και αφορούν στην επόμενη περίοδο.».

  13. Η αύξηση των ορίων ηλικίας ανά τριετία από 1-1-2021 μέχρι και το 2060, με τον ίδιο νόμο, συναρτήθηκε με τη διαδικασία μείωσης των συνταξιοδοτικών δαπανών μέχρι το 2060. Η συγκεκριμένη διάταξη (παρ. 2 άρθρου 11 ν. 3863/2010) που επέβαλε τη συνεχή μείωση των δαπανών για τις συντάξεις είχε ως εξής: «2.Από την 1.1.2011 και ανά διετία η Εθνική Αναλογιστική Αρχή εκπονεί αναλογιστικές μελέτες, οι οποίες επικυρώνονται από την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αντικείμενο τη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξης της εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης. Με ειδικό νόμο ανακαθορίζονται οι συντάξεις με στόχο τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος. Το ύψος των ανωτέρω δαπανών για τη βασική, την αναλογική και την επικουρική σύνταξη, προβαλλόμενο έως το έτος 2060, δεν πρέπει να υπερβαίνει το περιθώριο αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ, με έτος αναφοράς το 2009.».

  14. Η «ρήτρα προσδοκίμου» και η «ρήτρα 2060» για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες περιλαμβάνονται στα κείμενα και των τριών Μνημονίων (νόμοι 3845/2010, 4046/2012 και 4336/2015) καθώς και στη Συμφωνία για το χρέος του 2018. Δυστυχώς είναι δύσκολο οι ρήτρες αυτές να αλλάξουν ή να καταργηθούν, χωρίς προηγούμενη συναίνεση από τους δανειστές.

  15. Με το γ’ Μνημόνιο (ν. 4336/2015) επαναθεσπίστηκε και θωρακίστηκε η «ρήτρα προσδοκίμου»

Με το γ’ Μνημόνιο (ν. 4336/2015) που ψήφισαν και τα πέντε τότε κόμματα των Μνημονίων (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΑΝΕΛ, ΠΟΤΑΜΙ) και σε υλοποίηση της πιο πάνω διάταξης του ν. 3863/2010, αυξήθηκε το γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στο 67ο έτος, αλλά ταυτόχρονα επαναθεσπίστηκε η «ρήτρα προσδοκίμου» από 1-1-2024 για αύξηση των ορίων ηλικίας ανά τριετία, όμως αυτή τη φορά μετά το 67ο έτος ηλικίας.

Ειδικότερα, η διάταξη του ν. 4336/2015 (υποπερ.Ε3. σελ. 982), που θέσπισε την ανά τριετία αύξηση των ορίων ηλικίας πάνω από το 67ο έτος και με βάση το προσδόκιμο ζωής τού γενικού πληθυσμού, ανέφερε επί λέξει τα εξής: «1.α)Από 1.1.2022 τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος πλήρους σύνταξης λόγω γήρατος για κάθε κατηγορία ασφαλισμένων, των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, ορίζονται το 62ο έτος της ηλικίας (με 40 έτη ή 12.000 ημέρες ασφάλισης) και το 67ο έτος της ηλικίας (με 4.500 ημέρες ή 15 έτη ασφάλισης), με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 3 του άρθρου 11 του ν. 3863/2010 (Α΄115). β) Από 1.1.2022 ως όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος, όπου αυτή προβλέπεται σύμφωνα με τις ισχύουσες γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, ορίζεται το 62ο έτος της ηλικίας με 4.500 ημέρες ή 15 χρόνια ασφάλισης.».

Όλες οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, σε εφαρμογή τής παραπάνω διάταξης του ν. 4336/2015, τελικά καταργήθηκαν από 1-1-2022 και κατά παράταση από 1-1-2023 με το άρθρο 20 του ν. 4997/2023.


16. Ο ΟΟΣΑ πιέζει συνεχώς για αύξηση των ορίων ηλικίας

      Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) πιέζει συνεχώς, όλο και πιο έντονα τα τελευταία χρόνια, μαζί με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και την Παγκόσμια Τράπεζα, για μείωση των δαπανών για τις συντάξεις και για την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

     O ΟΟΣΑ απευθύνεται στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών του απαιτώντας κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και αύξηση των γενικών ορίων συνταξιοδότησης σε συνδυασμό με την ενεργοποίηση της «ρήτρας προσδοκίμου» που συνδέει την αύξηση ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδοκίμου του γενικού πληθυσμού.

Τα ίδια υποστηρίζει -και μάλιστα σε πιο έντονο και απόλυτο ύφος- ο ΟΟΣΑ και στην πρόσφατη Έκθεσή του για τις συντάξεις στα κράτη-μέλη του με τίτλο «Pensions at a glance 2025». Ειδικότερα στην κοινωνικά ανάλγητη και επιστημονικά ατεκμηρίωτη για τη χώρα μας Έκθεσή του ο ΟΟΣΑ προτείνει:

      α. Την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών πέραν του 67ου έτους έως και το 71ο, για όσους εξέλθουν στη σύνταξη μέχρι το 2070,

      β.Την περαιτέρω μείωση των ποσοστών αναπλήρωσης,

      γ. Τη διαρκή μείωση των συνταξιοδοτικών δαπανών,

      δ. Την πιστή και σχολαστική εφαρμογή τής «ρήτρας προσδοκίμου» αφού, όπως αναφέρει στην Έκθεσή του, η χώρα μας είναι μεταξύ των κρατών-μελών που έχουν σε ισχύ νόμο για τη «ρήτρα προσδοκίμου» στα όρια συνταξιοδότησης και

      ε. Την περαιτέρω μείωση της σύνταξης των χαμηλοσυνταξιούχων με αιχμή την επιχορήγηση από τον κρατικό προϋπολογισμό τής εθνικής σύνταξης.

 17. Περαιτέρω ο ΟΟΣΑ κάνει σύσταση στο πολιτικό προσωπικό τής χώρας μας να μετακυλήσει το κόστος του δημογραφικού και της δημογραφικής γήρανσης στους συνταξιούχους-ασφαλισμένους με μείωση δαπανών, με περικοπή συντάξεων και αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Για να στηρίξει τη σύστασή του αυτή, ο ΟΟΣΑ παραθέτει δύο αναληθή και απαράδεκτα επιχειρήματα:

     α. ότι δήθεν η χώρα μας πληρώνει για τις συντάξεις το 15,7% του ΑΕΠ, υπολογίζοντας όμως και τις δαπάνες από τις εισφορές των ίδιων των ασφαλισμένων που ανέρχονται στο 8% του ΑΕΠ και

      β. ότι δήθεν η χώρα μας έχει από τα χαμηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, λαμβάνοντας υπόψη, όμως, μόνο τα μεταβατικά όρια της περιόδου 2015-2022 που χρησιμοποίησαν αρκετές χιλιάδες ασφαλισμένων (κυρίως γυναίκες) για να συνταξιοδοτηθούν ενόψει της μεγάλης αύξησης ορίων ηλικίας από 1-1-2022 και κατά παράταση από 1-1-2023. Ο ΟΟΣΑ παραβλέπει ότι η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στην ΕΕ, αλλά και στον κόσμο ως προς τις γυναίκες.

18 Η Έκθεση του ΟΟΣΑ για τις συντάξεις του έτους 2025 πάσχει από έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης και είναι απαράδεκτη σε κοινωνική ευαισθησία προς έναν λαό που δεινοπάθησε από τα κοινωνιοκτόνα Μνημόνια από το 2010 μέχρι σήμερα. Φοβούμαστε όμως ότι θα αποτελέσει τον οδηγό για τις επόμενες παρεμβάσεις ή «μεταρρυθμίσεις» επί τα χείρω τής Συνταξιοδοτικής Νομοθεσίας στη χώρα μας και στις άλλες χώρες της ΕΕ.

19.  Η Eurostat για τα όρια ηλικίας. Προτείνει αύξηση ορίων ηλικίας από 1,5 έως 5,5 χρόνια μετά το 67ο

Στην ετήσια Έκθεσή της με τίτλο «2027 Ageing Report» («Έκθεση για τη Γήρανση 2027» (Institutional Paper 347, November 2026), η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) προτείνει για τους Έλληνες και τις Ελληνίδες αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης για όσους εξέλθουν στη σύνταξη μετά το 2030 από 1,5 χρόνο, για όσους εξέλθουν μετά το 2050 αύξηση 3,5 χρόνια και για όσους εξέλθουν μετά το 2080 αύξηση 5,5 χρόνια!!

Γίνεται αντιληπτό ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μεγάλη αύξηση των ορίων ηλικίας μετά το 2030 γι’αυτούς που εργάζονται 20 χρόνια τουλάχιστον σήμερα αλλά και γι’αυτούς που θα μπουν στην αγορά εργασίας τα επόμενα χρόνια.

Έτσι, μετά την πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ «Pensions at a Glance» για το 2025, τώρα και η Eurostat ενώνει τις δυνάμεις της με όλους τους νεοφιλελεύθερους παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς οργανισμούς για μεγάλη αύξηση των ορίων ηλικίας ανδρών και γυναικών από το 2030 και μετά.

Είναι χαρακτηριστικός ο Πίνακας ΙΙ.Α3.2 (σελ. 122) με τίτλο «Statutory and early retirement ages» (μτφρ. «Θεσπισμένες και πρόωρες ηλικίες συνταξιοδότησης»), όπου καταγράφονται οι ηλικίες συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα (8η χώρα) από το 2025 μέχρι και το 2080.

Με δεδομένο ότι η χώρα μας έχει ισχύ με μνημονιακό νόμο τη «ρήτρα προσδοκίμου» για αύξηση ορίων ηλικίας ανά τριετία μετά το 2027 με βάση το προσδόκιμο του γενικού πληθυσμού, γίνεται αντιληπτό ότι οι νεώτερες ηλικίες και αυτές που θα μπουν στην αγορά εργασίας τα προσεχή χρόνια, θα κληθούν να διαθέτουν πάνω από 40 χρόνια πραγματικής εργασίας προκειμένου να εξέλθουν στη σύνταξη από το 68ο μέχρι το 72ο  έτος της ηλικίας τους τις επόμενες δεκαετίες.

Είναι προφανές ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν τρόπο για να μετακυλήσουν το κόστος δημογραφικού στη «γηραιά ήπειρο» στους ίδιους τους ασφαλισμένους και τους συνταξιούχους, είτε αυξάνοντας τα όρια ηλικίας είτε μειώνοντας τις συντάξεις και τις συνταξιοδοτικές δαπάνες.

20. Η αύξηση των ορίων ηλικίας και η οριστική κατάργηση όλων των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων από 1-1-2023 (άρθρο 20 ν. 4997/2023) θα προκαλέσει περαιτέρω κατάρρευση των γεννήσεων

Ειδικά όσον αφορά στη χώρα μας, η αύξηση των ορίων ηλικίας και η κατάργηση όλων των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων προκάλεσαν κατάρρευση των γεννήσεων τα τελευταία χρόνια, όπως άλλωστε αποκαλύψαμε στην «Εφημερίδα όλων των Συνταξιούχων 60+» (φύλλο 248). Η κατάσταση σχετικά με τις γεννήσεις και την πληθυσμιακή εξέλιξη της χώρας είναι ζοφερή και ταυτόχρονα δύσκολα αναστρέψιμη. Οι πολιτικές κατά των γεννήσεων, της οικογένειας και των γυναικών, αλλά και οι εξοντωτικές και διαρκείς περικοπές των συντάξεων, που εφήρμοσαν οι δανειστές και τα τρία μνημονιακά κόμματα εξουσίας (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ) σε αριθμούς, παραπέμπουν σε συνθήκες πολέμου ή σε πολιτικές εθνικής γενοκτονίας!!

Σύμφωνα με τα πρόσφατα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και του Υπουργείου Εσωτερικών, για τα έτη 2011-2025, οι γεννήσεις στην πατρίδα μας ήσαν λιγότερες κατά 567.618.

Αποκαλυπτικός είναι ο παρακάτω πίνακας, με στοιχεία από το Υπουργείο Εσωτερικών και την ΕΛΣΤΑΤ, αναφορικά με την εξέλιξη του αριθμού των γεννήσεων και των θανάτων τα «πέτρινα» μνημονιακά και «μεταμνημονιακά» χρόνια 2010-2025, από τον οποίο αποδεικνύεται ότι με την έναρξη εφαρμογής των αντικοινωνικών μνημονιακών μέτρων από το 2011 και μετά, οι θάνατοι υπερτερούν των γεννήσεων ενώ το 2010 ήταν η τελευταία χρονιά που οι γεννήσεις ήταν περισσότερες.


ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΘΑΝΑΤΟΙ                     ΦΥΣΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ

2010 114.766        109.084                                              5.682

2011 106.428        111.099                                            -4.671

2012 100.371        116.668                                            -16.297

2013 94.134               111.794                                            -17.660    

2014 92.149              114.088                                               - 21.939

2015 91.847              121.183                                             -29.336

2016 92.898              118.788                                               - 25.890

2017 88.553              124.495                                            -35.942

2018 86.440              120.291                                            -33.851

2019 83.756              124.954                                            -41.198

2020 84.764              131.025                                            -46.261

2021 85.346              143.904                                            -58.558

2022 76.095              140.792                                             -64.697

2023 71.455              128.101                                             -56.646

2024 68.467              126.91                                                    -58.449

2025 65.618              121.841                                                  -56.223

ΣΥΝΟΛΟ για τα έτη 2010-2025: 1.403.087 1.965.023       -561.936

ΣΥΝΟΛΟ για τα έτη 2011-2025: 1.288.321 1.855.939       -567.618

Σημειώνουμε ότι τα στοιχεία γεννήσεων προκύπτουν από τον πίνακα στο  αρχείο «Γεννήσεις-Απόλυτοι αριθμοί και ποσοστά 1932-2025» στις ετήσιες δημοσιεύσεις της ΕΛΣΤΑΤ για τις γεννήσεις ζώντων και τους θανάτους κατ’έτος, καθώς και από τους πίνακες «Η Ελλάδα με αριθμούς» και «Στοιχεία φυσικής κίνησης πληθυσμού: 2025».


21. Από την πρόσφατη ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ προκύπτει εξάλλου ότι:

      α. Οι γεννήσεις στην Ελλάδα το 2025 ανήλθαν σε 65.618 (33.633 αγόρια και 31.985 κορίτσια) καταγράφοντας μείωση κατά 4,2% σε σχέση με το 2024 που ήταν 68.467.

      β. Οι θάνατοι το 2025 ανήλθαν σε 121.841 (61.644 άνδρες και 60.197 γυναίκες) καταγράφοντας μείωση κατά 4% σε σχέση με το 2024 που ήταν 126.916.

     γ  Οι θάνατοι βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανήλθαν σε 208, μειώνοντας τον δείκτη βρεφικής θνησιμότητας (θάνατοι βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανά 1.000 γεννήσεις ζώντων) από 3,8 το 2024 σε 3,2 το 2025.


22. Από τα ανωτέρω στοιχεία εύκολα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η βασική αιτία τής πρωτοφανούς κατάρρευσης των γεννήσεων την περίοδο 2011-2025 είναι η κατάργηση της δυνατότητας των γονέων (ανδρών και γυναικών) να κάνουν χρήση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, αφού αυτές καταργήθηκαν με το γ’ Μνημόνιο (ν. 4336/2015) και αμετάκλητα και επίσημα με το άρθρο 20 του ν. 4997/2023.

Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού (το οποίο η χώρα μας περνάει με μεγαλύτερη ένταση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες) και για την αποτροπή τής περαιτέρω κατάρρευσης των γεννήσεων, τα μόνα μέτρα που θα δημιουργήσουν άμεσα θετικό αποτέλεσμα είναι: 

    α. Η ενίσχυση των γονέων στην εργασία και στο σύστημα συντάξεων, 

    β. Η απαγόρευση κάθε περαιτέρω αύξησης των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης 

    γ. Η επαναφορά των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, όπως ίσχυαν πριν τις μνημονιακές αντι-συνταξιοδοτικές και αντι-οικογενειακές παρεμβάσεις.


Αλέξης Π. Μητρόπουλος

Καθηγητής-Πρόεδρος ΕΝΥΠΕΚΚ



Διαβάστε περισσότερα εδώ: https://enypekk.gr/2026/11/14/alexis-mitropoulos-afxisi-orion-ilikias-syntaxiodotisis-meta-tis-ekloges




Ποιος Οδήγησε τον ΕΛΟΑΣ στη Σημερινή Οικονομική Ασφυξία; - Γιατί η κατάργηση της κράτησης 2% υπέρ του ΤΑΣ αφορά ΜΟΝΟ τον Στρατό Ξηράς;


 


9 ώρ. 

Η κατάργηση της κράτησης 2% το 2000, οι χαμένοι πόροι και η προσπάθεια οικονομικής διάσωσης με τους νόμους 5110/2024 και 5223/2025.
Μια ιστορία αποφάσεων, παραλείψεων και ευθυνών που εξακολουθεί να επηρεάζει χιλιάδες στελέχη του Στρατού Ξηράς, που περιμένουν να πάρουν το εφάπαξ τους.
Η σημερινή οικονομική κατάσταση του Ειδικού Λογαριασμού Αλληλοβοήθειας Στρατού (ΕΛΟΑΣ) δεν προέκυψε ξαφνικά. Δεν είναι ένα πρόβλημα που δημιουργήθηκε μέσα σε έναν χρόνο ούτε μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με αποσπασματικές παρεμβάσεις και νέες κρατήσεις.
Για να κατανοήσουμε τις αιτίες που οδήγησαν στη σημερινή οικονομική ασφυξία, πρέπει να γυρίσουμε στο μακρινό 2000. Τότε καταργήθηκε ένας σημαντικός πόρος του Ταμείου: η κράτηση 2% επί συγκεκριμένων δαπανών του Γενικού Επιτελείου Στρατού.
Η κατάργηση αυτή στέρησε από τον Λογαριασμό μια σημαντική πηγή εσόδων. Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι οι συνέπειες της απόφασης είχαν επισημανθεί ήδη κατά τη συζήτησή της στη Βουλή. Υπήρξαν προειδοποιήσεις για τη βιωσιμότητα των στρατιωτικών Ταμείων, ενώ από την πλευρά της κυβέρνησης διατυπώθηκε δέσμευση για αναπλήρωση των πόρων από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος αποφάσισε την κατάργηση. Είναι και ποιος ανέλαβε να αναπληρώσει τα έσοδα και γιατί δεν το έκανε ;
1. Η κατάργηση του 2% το 2000 – Η απόφαση και οι συνέπειές της.
Με τον Ν. 2873/2000 και ειδικότερα με το άρθρο 34 παρ. 5, καταργήθηκε η κράτηση 2% υπέρ του Ταμείου Αλληλοβοήθειας Στρατού (ΤΑΣ), όπως τότε ονομαζόταν ο σημερινός ΕΛΟΑΣ.
Η σχετική διάταξη αναφερόταν σε πληρωμές για προμήθειες, επισκευές, μετασκευές, κατασκευές εγκαταστάσεων, μισθώματα και ημερομίσθια, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ν.Δ. 398/1974.
Η κράτηση αυτή, όπως εφαρμοζόταν, συνδεόταν με συγκεκριμένες δαπάνες του ΓΕΣ και αποτελούσε σταθερό πόρο για τον Λογαριασμό.
Η κατάργησή της δεν ήταν μια απλή λογιστική μεταβολή. Σήμαινε την απώλεια μιας σημαντικής και διαχρονικής πηγής εσόδων, η οποία ενίσχυε τη δυνατότητα του Ταμείου για την εμπρόθεσμη καταβολή των εφάπαξ στα στελέχη του Στρατού Ξηράς που αποστρατεύονταν, αλλά και όσα αιτούνταν προκαταβολή.
Η πολιτική ευθύνη για την κατάργηση συνδέεται με τη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Οικονομικών, στο πλαίσιο του Ν. 2873/2000, με τίτλο «Φορολογικές ελαφρύνσεις και απλουστεύσεις και άλλες διατάξεις».
Την περίοδο εκείνη Υπουργός Οικονομικών ήταν ο Γιάννος Παπαντωνίου, ενώ Υπουργός Εθνικής Άμυνας ήταν ο αείμνηστος Άκης Τσοχατζόπουλος.
Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη διάταξη εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών δεν απαλλάσσει την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας από την υποχρέωση να προστατέψει τα οικονομικά συμφέροντα του ΤΑΣ αλλά και άλλων ταμείων που αναφέρονται στην παράγραφο 5 του άρθρου 35 του εν λόγω νόμου.
Αντίθετα, καθιστά αναγκαίο να διευκρινιστεί ποια ήταν η θέση του ΥΠΕΘΑ, αν διατυπώθηκε αντίρρηση και αν υπήρξε προηγούμενη συνεννόηση με τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΓΕΣ και του ΤΑΣ.
Και εδώ τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα:
Ποιος εισηγήθηκε την κατάργηση της συγκεκριμένης κράτησης;
Υπήρξε προηγούμενη οικονομική ή αναλογιστική μελέτη για τις συνέπειες στο ΤΑΣ;
Ζητήθηκε η γνώμη του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του ΓΕΣ;
Ποια ήταν η θέση των αρμόδιων υπηρεσιών του ΓΕΣ και του ίδιου του Ταμείου;
Γιατί δεν προβλέφθηκε εξαρχής σαφής και δεσμευτικός μηχανισμός αναπλήρωσης των εσόδων;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι ερωτήματα διοικητικής και δημοσιονομικής λογοδοσίας.
2. Η Βουλή είχε προειδοποιήσει – Οι κίνδυνοι ήταν γνωστοί.;
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα επίσημα πρακτικά της συνεδρίασης της Ολομέλειας της Βουλής στις 28 Νοεμβρίου 2000.
Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου, ο βουλευτής Αθανάσιος Φλωρίνης αναφέρθηκε στις συνέπειες της κατάργησης των πόρων των στρατιωτικών Ταμείων.
Στην τοποθέτησή του επισήμανε ότι η κατάργηση έγινε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Το γεγονός ότι αυτό έγινε με τη μη σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, λέει πάρα πολλά».
Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί κοινοβουλευτική καταγγελία της εποχής και πρέπει να ελεγχθεί σε συνδυασμό με την υπηρεσιακή αλληλογραφία και τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπουργείων. Δεν μπορεί, όμως, να αγνοηθεί.
Η ουσία είναι ότι το ζήτημα της κατάργησης και των συνεπειών της τέθηκε εγκαίρως μέσα στη Βουλή.
Οι κίνδυνοι για τα στρατιωτικά Ταμεία δεν εμφανίστηκαν εκ των υστέρων. Είχαν επισημανθεί κατά τη συζήτηση της ίδιας της νομοθετικής ρύθμισης.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ του 2000 δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είχε προειδοποιηθεί για τις πιθανές συνέπειες της απόφασής της.
3. Η δέσμευση του Υφυπουργού Οικονομικών – Πού είναι η αναπλήρωση;
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η τοποθέτηση του τότε Υφυπουργού Οικονομικών Απόστολου Φωτιάδη.
Στα πρακτικά της Βουλής, κατά τη συζήτηση της 28ης Νοεμβρίου 2000, ο Υφυπουργός υπερασπίστηκε την πολιτική κατάργησης των φόρων και κρατήσεων υπέρ τρίτων, υποστηρίζοντας ότι οι πόροι αυτοί έπρεπε να εντάσσονται σε ένα ενιαίο και διαφανές φορολογικό σύστημα.
Ωστόσο, όταν τέθηκε το ζήτημα της απώλειας εσόδων για τα Ταμεία, διατύπωσε σαφή δέσμευση ότι η στέρηση των εσόδων θα ισοσταθμιζόταν.
Η χαρακτηριστική του αναφορά ήταν:
«Η στέρηση των εσόδων –το τονίζω και το διευκρινίζω– θα ισοφαριστεί...»
Στη συνέχεια, διευκρίνισε ότι όπου απαιτούνταν αναπλήρωση των καταργούμενων πόρων, αυτή θα γινόταν από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η συζήτηση δεν σταμάτησε εκεί. Τέθηκε και το ζήτημα της ανάγκης να υπάρξει συγκεκριμένη κυβερνητική δέσμευση, ώστε η αναπλήρωση να μην παραμείνει μια γενική υπόσχεση.
Η κοινοβουλευτική αυτή συζήτηση είναι καθοριστική.
Δείχνει ότι η κυβέρνηση γνώριζε πως η κατάργηση των πόρων θα δημιουργούσε απώλειες για συγκεκριμένους φορείς και ότι αναγνώρισε την ανάγκη να καλυφθούν αυτές οι απώλειες από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Επομένως, η πολιτική δέσμευση καταγράφηκε στα επίσημα πρακτικά.
Από εκεί και πέρα, όμως, το ζήτημα μεταφέρεται από τις προθέσεις στην εφαρμογή.
Γιατί δεν υλοποιήθηκε ποτέ αυτή η δέσμευση;
Γιατί δεν εγγράφηκαν πιστώσεις στον κρατικό προϋπολογισμό για την αναπλήρωση των απωλειών του ΤΑΣ;
Γιατί δεν υπήρξαν σχετικές αποφάσεις των Υπουργείων Οικονομικών και Εθνικής Άμυνας;
Γιατί δεν πραγματοποιήθηκαν καταβολές προς τον Λογαριασμό;
Με την μη αναπλήρωση των χαμένων πόρων, δεν έχουμε απλώς μια απώλεια εσόδου. Έχουμε και ένα δεύτερο, αυτοτελές ζήτημα: τη μη εκπλήρωση μιας κυβερνητικής δέσμευσης που είχε καταγραφεί στα πρακτικά της Βουλής.
Έχουν ευθύνες οι κυβερνήσεις και οι αρμόδιοι Υπουργοί που ακολούθησαν, για τη σημερινή δυσπραγία του ΕΛΟΑΣ.
4. Οι προειδοποιήσεις συνεχίστηκαν – Το ζήτημα δεν ήταν άγνωστο.
Η κατάργηση του 2000 δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τους εκπροσώπους των στρατιωτικών.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Στρατιωτικών (ΠΟΣ), σε παρέμβασή της κατά τη διαβούλευση του νομοσχεδίου που οδήγησε στον Ν. 5110/2024, στις 13 Μαΐου 2024, χαρακτήρισε την επαναφορά του πόρου ως διόρθωση μιας αστοχίας 24 ετών.
Στην παρέμβασή της ανέφερε ότι η κατάργηση της κράτησης 2% υπέρ του ΤΑΣ το 2000 αφορούσε μόνο τον Στρατό Ξηράς και είχε επιφέρει απώλεια εσόδων άνω των 150 εκατομμυρίων ευρώ.
Επιπλέον, επισήμανε ότι η επαναφορά της κράτησης αποτελούσε διαρκή πρόταση της Ομοσπονδίας προς το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΓΕΣ ήδη από το 2012.
Η παρέμβαση αυτή αποδεικνύει ότι το πρόβλημα είχε τεθεί θεσμικά και επανειλημμένα, αρκετά χρόνια πριν από τη νομοθετική αποκατάσταση του 2024.
Συνεπώς, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η ανάγκη επαναφοράς του πόρου ανακαλύφθηκε μόλις το 2024.
Εδώ προκύπτει ένα ακόμη ερώτημα:
Τι έκαναν οι πολιτικές και στρατιωτικές ηγεσίες από το 2012 μέχρι το 2024, όταν το αίτημα επαναφοράς της κράτησης είχε ήδη τεθεί;
Γιατί χρειάστηκαν τόσα χρόνια για να διορθωθεί μια ρύθμιση που είχε στερήσει από τον ΕΛΟΑΣ έναν σημαντικό πόρο;
5. Πάνω από 200 εκατομμύρια ευρώ η απώλεια εσόδων για τον ΕΛΟΑΣ.
Το μέγεθος των απωλειών έχει αποτελέσει αντικείμενο δημόσιων παρεμβάσεων και εκτιμήσεων από φορείς που ασχολούνται με το ζήτημα.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Στρατιωτικών, τον Μάιο του 2024, έκανε λόγο για απώλεια 150εκατ€.
Λίγους μήνες νωρίτερα, στις 8 Μαρτίου 2024, η Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού είχε εκτιμήσει ότι η κατάργηση της κράτησης 2% κόστισε στον ΕΛΟΑΣ περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά του.
Οι αναφορές αυτές δεν πρέπει να αγνοηθούν. Δεν υποκαθιστούν, όμως, έναν επίσημο και αναλυτικό οικονομικό υπολογισμό.
Για να προσδιοριστεί με ακρίβεια η απώλεια, απαιτείται αναδρομική ανασύνθεση των εσόδων που θα είχε εισπράξει ο ΕΛΟΑΣ εάν η κράτηση εξακολουθούσε να εφαρμόζεται.
Ο υπολογισμός πρέπει να βασιστεί:
Στις πραγματικές δαπάνες του ΓΕΣ στις οποίες εφαρμοζόταν η κράτηση.
Στις κατηγορίες δαπανών που υπάγονταν σε αυτή.
Στα ετήσια οικονομικά στοιχεία από το 2000 μέχρι την επαναφορά της, το 2024.
Στην επίδραση που είχε η απώλεια των εσόδων στη μακροχρόνια οικονομική πορεία του Λογαριασμού.
Πρέπει, επίσης, να γίνει μια ουσιαστική διάκριση: άλλο είναι το άθροισμα των εσόδων που δεν εισπράχθηκαν και άλλο η συνολική οικονομική ζημία που προέκυψε σε βάθος χρόνου, εφόσον συνυπολογιστούν οι αποδόσεις που θα μπορούσαν να είχαν παραχθεί από αυτούς τους πόρους.
Εάν η εκτίμηση των 200 εκατομμυρίων και πλέον επιβεβαιωθεί από τα επίσημα οικονομικά στοιχεία, τότε η Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει το ζήτημα με τη σοβαρότητα που του αναλογεί.
6. Ο Ν. 5110/2024 – Η αποκατάσταση με καθυστέρηση 24 ετών.
Με τον Ν. 5110/2024, και συγκεκριμένα με τις σχετικές διατάξεις των άρθρων 80 και 81, αποκαταστάθηκε το νομοθετικό πλαίσιο για την κράτηση 2% υπέρ του ΕΛΟΑΣ.
Ειδικότερα, το άρθρο 81 κατήργησε την παρ. 5 του άρθρου 34 του Ν. 2873/2000, δηλαδή τη διάταξη με την οποία είχε καταργηθεί ο συγκεκριμένος κοινωνικός πόρος.
Η νομοθετική αυτή παρέμβαση ήταν αναγκαία και θετική.
Ωστόσο, η επαναφορά ενός πόρου από το 2024 και μετά δεν ισοδυναμεί με αναπλήρωση των εσόδων που δεν εισπράχθηκαν επί 24 χρόνια.
Είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.
Η επαναφορά εξασφαλίζει μια νέα πηγή εσόδων για το μέλλον. Δεν αποκαθιστά αυτομάτως τις απώλειες εσόδων του παρελθόντος.
Και η ευθύνη για τη μεγάλη χρονική καθυστέρηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην κυβέρνηση που νομοθέτησε το 2024.
Αφορά και τις προηγούμενες πολιτικές ηγεσίες, οι οποίες είχαν την αρμοδιότητα να εξετάσουν και να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα και όσες φορές τις προτάθηκε η επαναφορά της κράτησης, απέρριψαν το αίτημα.
7. Ο Ν. 5223/2025 – Νέοι πόροι για την αντιμετώπιση του προβλήματος
Στη συνέχεια, με το άρθρο 37 του Ν. 5223/2025 θεσπίστηκε νέα κράτηση 6% επί της καθαρής αξίας συγκεκριμένων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών, έργων, μισθωμάτων και μελετών, οι οποίες βαρύνουν τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει την κατανομή των εσόδων μεταξύ των Μετοχικών Ταμείων, των Ειδικών Λογαριασμών Αλληλοβοήθειας και του ΕΚΟΕΜΣ.
Η κατανομή προβλέπει συγκεκριμένα ποσοστά για κάθε Κλάδο και τους αντίστοιχους φορείς του. Παράλληλα, θέτει ως ανώτατο όριο για την απόδοση στους δικαιούχους φορείς το ποσό που αντιστοιχεί στον μέσο όρο των εσόδων της περιόδου 2020–2024. Τυχόν υπερβάλλον ποσό προβλέπεται να κατευθυνθεί σε δράσεις για τη διαχείριση των στεγαστικών αναγκών και στη συνέχεια, στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των στελεχών.
Για τον ΕΛΟΑΣ, σύμφωνα με την απάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, αναμένεται πρόσθετη ετήσια ενίσχυση 14,8 εκατομμυρίων ευρώ από τη συγκεκριμένη κράτηση.
Πρόκειται για σημαντική ενίσχυση. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέεται με την αποκατάσταση των απωλειών του παρελθόντος.
Η νέα κράτηση αφορά μελλοντικά έσοδα και δεν αποτελεί αναδρομική αποζημίωση για τα ποσά που δεν εισπράχθηκαν από το 2000 μέχρι την επαναφορά της κράτησης 2%.
Το ερώτημα παραμένει:
Ποιος θα καλύψει τις απώλειες της περιόδου 2000–2024;
8. Η επίσημη απάντηση του Υπουργού το 2026 – Η σημερινή εικόνα.
Η απάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας στη Βουλή, στις 18 Απριλίου 2026, με αριθμό Φ.900α/3753/274, αποτυπώνει τη σοβαρότητα της σημερινής κατάστασης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατέθηκαν:
Οι τελευταίες εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις του ΕΛΟΑΣ αφορούσαν το οικονομικό έτος 2024.
Οι οικονομικές καταστάσεις του 2025 βρίσκονταν ακόμη σε διαδικασία σύνταξης.
Η νέα αναλογιστική μελέτη είχε ξεκινήσει, αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί.
Από το νέο μισθολόγιο αναμενόταν αύξηση των ετήσιων εσόδων κατά 2,6 εκατομμύρια ευρώ.
Από την εφαρμογή του άρθρου 37 του Ν. 5223/2025 προσδοκάται πρόσθετη ετήσια ενίσχυση 14,8 εκατομμυρίων ευρώ.
Οι εκκρεμείς αιτήσεις χορήγησης εφάπαξ ανέρχονταν σε περίπου 2.500.
Ο μέσος χρόνος αναμονής για την καταβολή του εφάπαξ προσέγγιζε τους δώδεκα μήνες.
Παράλληλα, είχε προωθηθεί πρόταση αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του ΕΛΟΑΣ για το 2026, με χρήση ταμειακών διαθεσίμων ύψους 9,5 εκατομμυρίων ευρώ, για την ενίσχυση των ήδη εγγεγραμμένων πιστώσεων των 71,35 εκατομμυρίων ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και μια άλλη αναφορά του Υπουργού.
Στην απάντησή του επισημαίνει ότι η κατάργηση της κράτησης 2% συντελέστηκε αποκλειστικά για τον ΕΛΟΑΣ και όχι για τους αντίστοιχους Ειδικούς Λογαριασμούς των άλλων Κλάδων, ενώ η κράτηση επανήλθε με τον Ν. 5110/2024.
Αυτό επιβεβαιώνει ότι ο ΕΛΟΑΣ υπέστη διαφορετική νομοθετική μεταχείριση σε σχέση με τους αντίστοιχους φορείς του Ναυτικού και της Αεροπορίας.
Το στοιχείο αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να εξεταστεί η οικονομική επίπτωση αυτής της διαφορετικής μεταχείρισης.
Επιπλέον, η ίδια η απάντηση του Υπουργού αναγνωρίζει ότι απαιτείται νέα αναλογιστική μελέτη και ότι θα ληφθούν μέτρα ανάλογα με τα αποτελέσματά της, για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ΕΛΟΑΣ.
Επομένως, η σημερινή οικονομική δυσχέρεια δεν αποτελεί απλώς μια εκτίμηση τρίτων. Αποτυπώνεται σε επίσημη κοινοβουλευτική απάντηση του Υπουργείου.
9. Πού εντοπίζονται οι ευθύνες;
Από την ιστορική και νομοθετική διαδρομή προκύπτουν τέσσερα διακριτά πεδία ευθύνης.
Πρώτον: Η ευθύνη της αρχικής απόφασης.
Οι εμπλεκόμενοι κυβερνητικοί παράγοντες που προώθησαν και ψήφισε τον Ν. 2873/2000 οφείλουν να εξηγήσουν με ποια οικονομικά δεδομένα αποφάσισαν την κατάργηση ενός σημαντικού πόρου του ΤΑΣ, ενώ κατά τη συζήτηση στη Βουλή διατυπώθηκαν προειδοποιήσεις για τη βιωσιμότητα των στρατιωτικών Ταμείων.
Πρέπει να δημοσιοποιηθούν οι εισηγήσεις, οι υπηρεσιακές γνωμοδοτήσεις και η θέση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Μόνο έτσι θα αποσαφηνιστεί ποιοι συμμετείχαν στη διαμόρφωση της απόφασης και ποια στοιχεία είχαν στη διάθεσή τους.
Δεύτερον: Η ευθύνη της αναπλήρωσης.
Η τότε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών δεσμεύτηκε δημοσίως ότι οι πόροι που θα στερούνταν τα Ταμεία θα αναπληρώνονταν από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η δέσμευση αυτή δεν υλοποιήθηκε, γιαυτό πρέπει να αναφερθεί ποιος είχε την ευθύνη να την εφαρμόσει και γιατί δεν εφαρμόστηκε.
Τρίτον: Η ευθύνη της διαχρονικής αδράνειας.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές ηγεσίες που διαχειρίστηκαν τα επόμενα χρόνια το ζήτημα είχαν υποχρέωση να παρακολουθούν την οικονομική πορεία του ΕΛΟΑΣ και να εξετάζουν μέτρα αντιμετώπισης της απώλειας.
Η δημόσια παρέμβαση της ΠΟΣ το 2024, με αναφορά σε προτάσεις που υποβάλλονταν ήδη από το 2012, καθιστά αναγκαίο να δοθούν απαντήσεις για το τι έγινε και τι δεν έγινε σε αυτό το διάστημα.
Δεν αρκεί να διαπιστώνεται σήμερα ότι υπήρχε πρόβλημα. Πρέπει να εξεταστεί γιατί οι επανειλημμένες επισημάνσεις δεν οδήγησαν νωρίτερα σε ουσιαστική αντιμετώπισή του.
Τέταρτον: Η ευθύνη της σημερινής αποκατάστασης.
Η σημερινή πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας έχει πλέον ενώπιόν της τα επίσημα στοιχεία για τις εκκρεμείς αιτήσεις, τις καθυστερήσεις στην καταβολή του εφάπαξ και την ανάγκη ολοκλήρωσης νέας αναλογιστικής μελέτης.
Έχει, επομένως, την ευθύνη να παρουσιάσει ολοκληρωμένο σχέδιο βιωσιμότητας, να δημοσιοποιήσει τα οικονομικά δεδομένα και να εξετάσει την αποκατάσταση των ιστορικών απωλειών.
Οι ευθύνες αυτές είναι διαφορετικές. Δεν πρέπει να συγχέονται ούτε να αποδίδονται συλλήβδην. Πρέπει να προσδιοριστούν με βάση τις αρμοδιότητες, τις αποφάσεις, τις εισηγήσεις και τις πράξεις κάθε περιόδου.
10. Τα ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις
Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το ΓΕΣ και οι αρμόδιες οικονομικές υπηρεσίες οφείλουν να απαντήσουν συγκεκριμένα:
Ποιο ήταν το συνολικό ύψος των εσόδων που απώλεσε ο ΕΛΟΑΣ από την κατάργηση της κράτησης 2% μέχρι την επαναφορά της;
Ποια ήταν η ετήσια βάση υπολογισμού της κράτησης, με βάση τις πραγματικές δαπάνες του ΓΕΣ στις οποίες εφαρμοζόταν;
Ποια υπηρεσία εισηγήθηκε την κατάργηση της κράτησης και ποια ήταν η θέση του ΥΠΕΘΑ και του ΓΕΣ;
Υπήρξε οικονομική ή αναλογιστική μελέτη πριν από την κατάργηση; Αν ναι, ποια ήταν τα συμπεράσματά της;
Γιατί δεν υλοποιήθηκε η δέσμευση του Υφυπουργού Οικονομικών το 2000 για αναπλήρωση των απωλειών από τον κρατικό προϋπολογισμό;
Γιατί δεν προχώρησε η επαναφορά της κράτησης νωρίτερα, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες του ΓΕΣ;
Πόσες φορές προωθήθηκε εισήγηση για επαναφορά της κράτησης και πότε, για να δούμε τη διαχρονική ευθύνη των κυβερνώντων ;
Έχει εκπονηθεί αναλυτική μελέτη για τη σωρευτική απώλεια εσόδων και τις επιπτώσεις της στη σημερινή οικονομική κατάσταση του ΕΛΟΑΣ;
Ποια είναι τα πραγματικά έσοδα που έχουν εισπραχθεί από την επαναφορά του 2% και ποια ποσά έχουν αποδοθεί από την εφαρμογή του άρθρου 37 του Ν. 5223/2025;
Ποια συγκεκριμένα μέτρα θα ληφθούν για την αποκατάσταση των ιστορικών απωλειών και την εξασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του ΕΛΟΑΣ;
Θα δοθούν στη δημοσιότητα οι οικονομικές μελέτες, οι υπηρεσιακές εισηγήσεις και τα στοιχεία των καταβολών, ώστε οι δικαιούχοι να γνωρίζουν πώς δημιουργήθηκε και πώς αντιμετωπίζεται η σημερινή κατάσταση;
11. Η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται στους δικαιούχους
Οι στρατιωτικοί κατέβαλαν και εξακολουθούν να καταβάλλουν κανονικά τις προβλεπόμενες εισφορές τους. Δεν είναι δυνατόν να καλούνται σήμερα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες μιας διαχρονικής απώλειας εσόδων, για την οποία δεν είχαν καμία ευθύνη.
Ο ΕΛΟΑΣ δεν είναι ένας απλός δημόσιος λογαριασμός. Είναι ένας θεσμός αλληλοβοήθειας, που στηρίζεται στις εισφορές των στελεχών και έχει ως αποστολή την οικονομική τους στήριξη όταν αποχωρούν από την ενεργό υπηρεσία.
Το εφάπαξ δεν είναι χάρη της Πολιτείας. Είναι παροχή που συνδέεται με τη συμμετοχή και τις εισφορές των δικαιούχων.
Γι’ αυτό και η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα πρόβλημα που θα λυθεί απλώς με την αύξηση των μελλοντικών εσόδων.
Η Πολιτεία οφείλει να εξετάσει και να αποκαταστήσει, με θεσμικό και οικονομικά τεκμηριωμένο τρόπο, τις συνέπειες των δικών της αποφάσεων.
Η επαναφορά μιας κράτησης το 2024 και η θέσπιση μιας νέας κράτησης το 2025 αποτελούν σημαντικές παρεμβάσεις. Δεν απαντούν, όμως, στο ερώτημα της αναπλήρωσης των πόρων που χάθηκαν επί δεκαετίες.
Το ερώτημα, τελικά, είναι απλό και αμείλικτο:
Ποιος αποφάσισε να στερήσει από τον ΕΛΟΑΣ έναν σημαντικό πόρο;
Ποιος δεσμεύτηκε ότι θα αναπληρώσει τα έσοδα και δεν το έκανε ;
Ποιοι γνώριζαν το πρόβλημα και γιατί χρειάστηκαν 24 χρόνια για να επανέλθει η κράτηση;
Και κυρίως, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τα περισσότερα από 200 εκατομμύρια ευρώ που εκτιμάται ότι απώλεσε ο ΕΛΟΑΣ;
Δεν αρκεί να αποκαταστήσουμε έναν πόρο για το μέλλον. Πρέπει πρώτα να λογοδοτήσουμε για όσα χάθηκαν στο παρελθόν.
Ο ΕΛΟΑΣ χρειάζεται βιώσιμη οικονομική προοπτική.
Χρειάζεται διαφάνεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη για τα στελέχη που τον χρηματοδότησαν με τις εισφορές τους.
Η απόφαση του 2000, αν δεν είχε ψηφιστεί ποτέ, σήμερα ο ΕΛΟΑΣ θα κατέβαλε εμπρόθεσμα τα εφάπαξ των στελεχών του ΣΞ και θα ατένιζε το μέλλον με αισιοδοξία