Καλημέρα! Ο Οκτώβριος είναι ήδη εδώ, με το φθινόπωρο να κάνει αισθητή την παρουσία του, δυστυχώς με ιδιαίτερη ένταση στην Κρήτη. Η σκέψη μου είναι στους συμπολίτες μας που δοκιμάστηκαν από τη θεομηνία, είδαν περιουσίες να πλημμυρίζουν και την καθημερινότητά τους να ανατρέπεται. Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κινητοποίησε προληπτικά τον μηχανισμό, με την Κρήτη σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού, συνεδριάσεις της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου και συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Εκδόθηκαν προειδοποιήσεις μέσω του 112 και περιορίστηκαν μετακινήσεις σε επικίνδυνες περιοχές.
Μετά τις σφοδρές βροχές, οι δυνάμεις μας προχώρησαν σε απεγκλωβισμούς και παρεμβάσεις, ενώ Περιφέρεια και Δήμοι εργάζονται για να αποκατασταθεί η πρόσβαση στις πληγείσες περιοχές. Τη Δευτέρα, κυβερνητικό κλιμάκιο θα βρεθεί στο νησί για τον συντονισμό της καταγραφής των ζημιών και των διαδικασιών αποκατάστασης. Ευχαριστώ όσους επιχειρούν στο πεδίο. Πρώτη προτεραιότητα είναι η ανθρώπινη ζωή και αμέσως μετά η στήριξη όσων επλήγησαν.
Στις σημαντικές εξελίξεις της εβδομάδας, πιάνω το νήμα από τα μέτρα στήριξης της κοινωνίας απέναντι στις νέες ενεργειακές πιέσεις. Η παρατεταμένη εμπλοκή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ προκαλεί συνεχώς νέες πιέσεις και, σε καμία περίπτωση, δεν θα ήθελα να κρυφτώ πίσω από το δάχτυλό μου.
Βρισκόμαστε σε μια δύσκολη συγκυρία. Αυτό που προέχει είναι να μην αφήσουμε μια παγκόσμια κρίση να μετατραπεί σε εθνικό αδιέξοδο για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Ξέρουμε ότι δεν λύνουμε ως δια μαγείας το πρόβλημα, αλλά προσπαθούμε να δώσουμε μια πραγματική ανάσα. Γι’ αυτό, για τις επόμενες 15 ημέρες, αυξάνουμε την επιδότηση στην αντλία για το ντίζελ κίνησης από τα 10 στα 15 λεπτά, η οποία μαζί με την έκπτωση από τα διυλιστήρια, θα φτάσει τελικά τα 20 λεπτά.
Παράλληλα, λίγο πριν τις 15 Οκτωβρίου, θα ανακοινώσουμε τα μέτρα μας για το πετρέλαιο θέρμανσης, με ξεκάθαρο στόχο η τιμή να κρατηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ θα προχωρήσουμε και σε οριζόντια αύξηση στο επίδομα θέρμανσης, όπως έχω ήδη πει. Θα παρακολουθούμε την κατάσταση ανά δεκαπενθήμερο, κινούμενοι στα όρια των δυνατοτήτων μας για να στηρίξουμε την κοινωνία.
Επιμένω όμως να λέω ότι αυτή η ενεργειακή αναταραχή είναι ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα και δεν αντιμετωπίζεται μόνο με συμβουλές για περιορισμό της κατανάλωσης. Χρειάζονται επειγόντως κοινές, τολμηρές λύσεις. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, η Ελλάδα ζητά από την Ευρώπη μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.
Προτείνουμε να μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ που προκύπτουν εξαιτίας των υψηλών τιμών, ώστε να τα διοχετεύσουμε κατευθείαν σε στοχευμένη στήριξη για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, χωρίς αυτά τα προσωρινά μέτρα να προσμετρώνται στις αυστηρές οροφές δαπανών.
Οι κανόνες και οι υποδομές της Ευρώπης φτιάχτηκαν σε άλλες, πιο ήρεμες εποχές, όταν η ενέργεια ήταν φθηνή. Τώρα τα δεδομένα έχουν αλλάξει ριζικά και πρέπει να προσαρμοστούμε στην πραγματικότητα. Έχω ήδη στείλει σχετική επιστολή στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στον Πρόεδρο του Eurogroup, ζητώντας να κάνουμε αυτό το αναγκαίο βήμα.
Σε αυτήν την πιεστική συγκυρία, ερχόμαστε και αυξάνουμε από 72 σε 120 τις δόσεις αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, με ελάχιστη δόση τα 30 ευρώ και με το επιτόκιο να παραμένει χαμηλό, στο ύψος της ρύθμισης των 24 δόσεων. Ταυτόχρονα, καθιστούμε πιο αυστηρούς τους όρους στους servicers, προστατεύοντας τον συνεπή οφειλέτη από πλειστηριασμό ή κατάσχεση. Αν μια εταιρεία παραβιάσει συμφωνημένη ρύθμιση, τότε η πράξη θα ακυρώνεται, θα επιβάλλεται πρόστιμο έως 500.000 ευρώ και ο πολίτης θα πιστώνεται με 5 δόσεις της αρχικής συμφωνίας. Θα υπάρχει πλαφόν 15% στην προκαταβολή, αντί της ελεύθερης κρίσης του πιστωτή. Και αν ο πολίτης δεν λάβει πλήρη εικόνα της οφειλής του εντός 45 ημερών, τότε θα παγώνουν οι τόκοι. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα δίχτυ προστασίας, όπως γίνεται ήδη με τον εξωδικαστικό μηχανισμό για την πρώτη κατοικία, ώστε οι πολίτες να μπορούν να έχουν μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία.
Αλλάζω θέμα και έρχομαι σε έναν μεγάλο κύκλο που έκλεισε αυτήν την εβδομάδα: υποβάλαμε στην ΕΕ τα δύο τελευταία αιτήματα εκταμίευσης, ολοκληρώνοντας στην ώρα τους, όπως όλες τις προηγούμενες φορές, τα απαιτούμενα ορόσημα, που σημαίνει ότι θα απορροφήσουμε το σύνολο των πόρων του Ταμείου, ύψους 36 δισ. ευρώ, κοντά στο 16% του ΑΕΠ, τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή στήριξη αναλογικά με το μέγεθος της οικονομίας μας (άλλωστε, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε ότι η Ελλάδα ξεχώρισε στην αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης μεταξύ των 27 κρατών-μελών). Για να το πω αλλιώς, στον μισό χρόνο ενός ΕΣΠΑ καταφέραμε να απορροφήσουμε σχεδόν τα διπλάσια χρήματα. Πώς και τι πετύχαμε; Μέσα από ένα οργανωμένο σχέδιο, το «Ελλάδα 2.0» που βασίστηκε στις προτάσεις της έκθεσης Πισσαρίδη, καταφέραμε να αναστηλώσουμε την οικονομία μετά το βαρύ πλήγμα της δεκαετούς κρίσης. Το πραγματικό ΑΕΠ ανέβηκε κατά 11 μονάδες, δημιουργήθηκαν πάνω από 550.000 νέες θέσεις εργασίας και οι επενδύσεις εκτοξεύτηκαν κατά 60%, ξεπερνώντας τις αρχικές μας εκτιμήσεις.
Θέλω όμως να σταθούμε σε μερικούς άλλους αριθμούς που δείχνουν πόσο έχει ήδη αλλάξει τις ζωές όλων των Ελλήνων η αξιοποίηση του ΤΑΑ:
-9 εκ. πολίτες χρησιμοποιούν το https://www.gov.gr/el.
-7 εκ. πολίτες έκαναν δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, με περισσότερους από 300.000 να παραπέμπονται έγκαιρα για περαιτέρω θεραπεία.
-5,2 εκ. πολίτες έχουν ήδη εγγραφεί στον δωρεάν προσωπικό τους γιατρό και 165.000 παιδιά έχουν τον δωρεάν προσωπικό τους παιδίατρο.
-2,5 εκ. εργαζόμενοι προστατεύονται από την ψηφιακή κάρτα εργασίας και πάνω από 7,5 εκ. υπερωρίες καταγράφηκαν και πληρώθηκαν.
-1,2 εκ. ασφαλισμένοι αξιοποιούν τον ψηφιακό φάκελο υγείας.
-410.000 μαθητές αξιοποιούν το δωρεάν ψηφιακό φροντιστήριο (το οποίο, να πω επί τη ευκαιρία, ότι ξεκίνησε τη λειτουργία του για τη χρονιά 2026-2027).
-Περισσότερα από 180.000 νοικοκυριά ωφελήθηκαν από τα προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης και αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης και ηλιακού θερμοσίφωνα.
-25.500 κάτοικοι ορεινών και νησιωτικών περιοχών εξετάστηκαν από τις κινητές μονάδες υγείας.
-Πάνω από 23.000 νοικοκυριά απέκτησαν τη δική τους πρώτη κατοικία χάρη στο Σπίτι μου 1 και 2.
-20.000 συμπολίτες χειρουργήθηκαν σε δωρεάν απογευματινά χειρουργεία.
-1.812 άτομα με αναπηρία που απέκτησαν τον δικό τους προσωπικό βοηθό.
-99% της χώρας διαθέτει πλέον αναρτημένα κτηματολογικά στοιχεία.
Στις μεταρρυθμίσεις που βελτίωσαν τη λειτουργία του κράτους και την καθημερινότητα των πολιτών, αθροίζονται και μεγάλα έργα υποδομών. Χωρίς βέβαια να μειώνω τη σημασία όλων αυτών των έργων και μεταρρυθμίσεων, πιστεύω ακράδαντα ότι η μεγαλύτερη «προίκα» που μας αφήνει το «Ελλάδα 2.0» δεν είναι μόνο τα 36 δισ. ευρώ, αλλά η απόδειξη ότι το ελληνικό κράτος μπορεί. Μπορεί να σχεδιάζει, μπορεί να εκτελεί, μπορεί να συγκρούεται με αγκυλώσεις του παρελθόντος και να πηγαίνει μπροστά. Αυτή είναι η πραγματική μας κατάκτηση, ότι πετάξαμε από πάνω μας την πεποίθηση πως «εδώ τίποτα δεν αλλάζει». Το στοίχημα πια δεν είναι αν μπορούμε να τα καταφέρουμε, αλλά αν θα έχουμε το θάρρος να μην ξανακατεβάσουμε ποτέ τον πήχη.
Και ακριβώς επειδή αποδείξαμε ότι μπορούμε, έχει σημασία να απαντήσουμε και στο επόμενο ερώτημα: τι γίνεται μετά το Ταμείο Ανάκαμψης; Η απάντηση είναι ότι η επόμενη μέρα δεν ξεκινά από το μηδέν, ούτε βασίζεται σε ευχές. Υπάρχει ήδη το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, που θα κινητοποιήσει επενδύσεις 23 δισ. ευρώ, δηλαδή 13 δισ. περισσότερα από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο. Υπάρχουν επίσης πόροι άνω των 8 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης, ενώ απομένουν ακόμη 19 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027. Μπροστά μας βρίσκεται και η νέα μεγάλη ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση, για πόρους άνω των 49 δισ. ευρώ. Και έχει τη δική της σημασία ότι αυτή η διαπραγμάτευση είναι πολύ πιθανό να εξελιχθεί κατά την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Γι’ αυτό η προετοιμασία της Προεδρίας δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά μία από τις 12 οριζόντιες προτεραιότητες του κυβερνητικού προγραμματισμού που παρουσιάσαμε στο πρόσφατο Υπουργικό Συμβούλιο. Γιατί το θέμα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα έχει στη διάθεσή της η χώρα. Είναι πού θα πάνε και τι αποτέλεσμα θα έχουν. Οι κεντρικές μας επιδιώξεις έως το 2030 είναι ξεκάθαρες: διατηρήσιμη ανάπτυξη και υψηλότερα εισοδήματα, ισχυρότερη άμυνα και διεθνής παρουσία, αποτελεσματικότερο κράτος και ταχύτερη δικαιοσύνη, καλύτερες υπηρεσίες παιδείας και υγείας, ασφαλέστερες μεταφορές, προσιτή ενέργεια και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Στα νέα από την αγορά εργασίας, η ανεργία υποχώρησε στο 7,4% τον περασμένο Αύγουστο, στο δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα μας, ενώ ο Αύγουστος ήταν ο τρίτος μήνας φέτος με ανεργία κάτω από το 8%. Αξίζει να σημειωθεί πως σε όλες τις επιμέρους κατηγορίες καταγράφεται βελτίωση: στους άνδρες η ανεργία διαμορφώθηκε στο 4,9%, από 6,9% τον περσινό Αύγουστο, στις γυναίκες στο 10,3%, από 11,1%, ενώ σημαντική βελτίωση καταγράφεται και στην ανεργία των νέων, με το ποσοστό να υποχωρεί στο 15,6%, από 21,8%. Η πρόοδος αυτή δεν έρχεται από μόνη της, αλλά μέσα από στοχευμένες πολιτικές που εστιάζουν εκεί όπου υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης. Θα δώσω δύο παραδείγματα: για τις γυναίκες, που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν περισσότερα εμπόδια στην αγορά εργασίας, επέκταση του προγράμματος επιχορήγησης επιχειρήσεων για την πρόσληψη 10.000 ανέργων γυναικών, με έμφαση σε μητέρες ανήλικων τέκνων και την ενίσχυσή του με 5.000 πρόσθετες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης. Για τους νέους μας, ενισχύουμε την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, συνδέοντάς την πιο στενά με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων με παραρτήματα της ΔΥΠΑ μέσα στις επιχειρήσεις και στηρίζουμε με προγράμματα επιχειρηματικότητας τις ηλικίες 18–29 ετών, ώστε να κάνουν το δικό τους επαγγελματικό ξεκίνημα. Συνεχίζουμε, ώστε αυτή η πρόοδος να φτάσει σε ακόμη περισσότερους συμπολίτες μας.
Επόμενη είδηση της εβδομάδας που θα αναφέρω είναι η δημιουργία του Εθνικού Πρότυπου Κέντρου για την Άνοια. Μιλάμε για ένα από τα πιο σοβαρά, πιο σύνθετα και πιο γρήγορα αυξανόμενα προβλήματα δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Ήδη στη χώρα μας περίπου 214.000 συμπολίτες μας ζουν με διαγνωσμένη άνοια, ενώ το ψυχικό και σωματικό βάρος για τις οικογένειές τους είναι συχνά τεράστιο. Το νέο Κέντρο θα προσφέρει δωρεάν ολιστική φροντίδα σε ανθρώπους με άνοια αρχικού σταδίου, όπως αξιολόγηση μνήμης, ημερήσια φροντίδα, φροντίδα στο σπίτι και τηλεϊατρική. Παράλληλα, θα στηρίζει και θα εκπαιδεύει τους φροντιστές, ακόμη και τους άτυπους, που συχνά σηκώνουν αυτό το βάρος χωρίς επαρκή καθοδήγηση. Θα έχει επίσης ρόλο στην πρόληψη, την εκπαίδευση και την έρευνα. Το έργο υλοποιείται χάρη στη δωρεά ύψους 4,49 εκ. ευρώ από την Εθνική Τράπεζα και τα κοινωφελή ιδρύματα της «Πρωτοβουλίας ’21», σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας. Είναι μια πρωτοβουλία που αφορά την υγεία, αλλά και την αξιοπρέπεια των ασθενών, των οικογενειών τους και όλων όσοι δίνουν καθημερινά αυτή τη δύσκολη μάχη.
Θέματα από την περιφέρεια τώρα. Τέθηκαν σε λειτουργία από τον ΑΔΜΗΕ οι αναβαθμισμένες διασυνδέσεις υψηλής τάσης Ζακύνθου-Κεφαλονιάς και Κεφαλονιάς-Λευκάδας, αντικαθιστώντας γραμμές που λειτουργούσαν επί δεκαετίες. Αυτό σημαίνει πιο ασφαλή και πιο ανθεκτική ηλεκτροδότηση για τα Ιόνια Νησιά, ιδίως τους θερινούς μήνες, όταν η τουριστική κίνηση αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Η επόμενη ηλεκτρική διασύνδεση θα είναι της Κέρκυρας με το ηπειρωτικό σύστημα, μέσω Ηγουμενίτσας, εντός του 2027.
Στην Κατερίνη δημιουργείται νέο προπτυχιακό πρόγραμμα του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος στη «Διοίκηση Ναυτιλιακών και Συνδυασμένων Μεταφορών», προσθέτοντας μια ακόμη εκπαιδευτική επιλογή εκτός των μεγάλων πανεπιστημιακών κέντρων. Στην Πελοπόννησο δίνουμε 3,5 εκ. ευρώ για τη συμμετοχή ατόμων με αναπηρία και πολιτών άνω των 65 ετών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού σε αθλητικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Στη Βοιωτία εγκαινιάστηκαν το νέο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Νοσοκομείου Θήβας και τα ανακαινισμένα Κέντρα Υγείας Διστόμου και Αλιάρτου. Στην Κω και τη Σύρο, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου διαθέτει 2,8 εκ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους για δύο νέα Κέντρα Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας, για ανθρώπους με άνοια και Alzheimer στην Κω και για άτομα με αυτισμό και νευροαναπτυξιακές διαταραχές στη Σύρο. Στη Μεγαλόπολη, αντίστοιχα, εντάσσεται έργο 3,5 εκ. ευρώ για τη βιοκλιματική αναβάθμιση τμήματος του οδικού δικτύου, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης. Στην Κέρκυρα, ύστερα από πολύμηνη προσπάθεια, εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση 21,1 εκ. ευρώ ώστε να προχωρήσει η υπογραφή της σύμβασης για το έργο «Ύδρευσης Πόλης Κέρκυρας από την ΕΑΝ Χρυσηίδας». Πρόκειται για μια παρέμβαση που έρχεται να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο και πολύ πραγματικό πρόβλημα για κατοίκους και επισκέπτες του νησιού.
Και κλείνω με τη χθεσινή μέρα που ήταν ξεχωριστή για την ορθόδοξη πολιτιστική μας κληρονομιά. Μαζί με τον φίλο Πρωθυπουργό της Βουλγαρίας παρακολουθήσαμε την υπογραφή του πρωτοκόλλου για την επιστροφή στην Ελλάδα θρησκευτικών κειμηλίων που είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και την παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ, που είχαν βρεθεί το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Φλώρινα. Σε ό,τι αφορά τους ελληνικούς θησαυρούς, πρόκειται για 48 κειμήλια από τις Ιερές Μονές της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας και του Τιμίου Προδρόμου Σερρών, καθώς και από την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτας. Θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου και στη συνέχεια θα επιστρέψουν στο «σπίτι» τους. Πρόκειται για το πρώτο βήμα, και σίγουρα όχι το τελευταίο, για την επιστροφή του συνόλου των κειμηλίων μας, στο πλαίσιο της ενεργητικής πολιτιστικής διπλωματίας που ακολουθούμε τα τελευταία χρόνια με χειροπιαστά αποτελέσματα.
Πριν σας αφήσω όμως, θα ήθελα να κάνω μια ειδική αναφορά στη σημερινή ημέρα που είναι η επέτειος της ίδρυσης της Νέας Δημοκρατίας, την οποία γιορτάζουμε αύριο Δευτέρα, στις 18:00, στο παλιό αμαξοστάσιο ΟΣΥ. Είμαστε περήφανοι για τις ιδέες, τις αξίες και τη διαδρομή μας που ξεκινούσε σαν σήμερα, στις 4 Οκτωβρίου του 1974. Με την ιδρυτική της διακήρυξη, που υπογράφει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, να μας καλεί να υπηρετούμε το έθνος, «πέρα και πάνω απ’ τις παλιές, παραπλανητικές ταμπέλες της αριστεράς, της δεξιάς και του κέντρου».
Ανανεώνουμε το ραντεβού μας για την άλλη Κυριακή. Καλή συνέχεια στη μέρα σας!
