Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

ΠΟΙΟΣ ΟΔΗΓΗΣΕ ΤΟΝ ΕΛΟΑΣ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΦΥΞΙΑ;


 


9 ώρ. 
ΠΟΙΟΣ ΟΔΗΓΗΣΕ ΤΟΝ ΕΛΟΑΣ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΦΥΞΙΑ;
Η κατάργηση της κράτησης 2% το 2000, οι χαμένοι πόροι και η προσπάθεια οικονομικής διάσωσης με τους νόμους 5110/2024 και 5223/2025.
Μια ιστορία αποφάσεων, παραλείψεων και ευθυνών που εξακολουθεί να επηρεάζει χιλιάδες στελέχη του Στρατού Ξηράς, που περιμένουν να πάρουν το εφάπαξ τους.
Η σημερινή οικονομική κατάσταση του Ειδικού Λογαριασμού Αλληλοβοήθειας Στρατού (ΕΛΟΑΣ) δεν προέκυψε ξαφνικά. Δεν είναι ένα πρόβλημα που δημιουργήθηκε μέσα σε έναν χρόνο ούτε μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με αποσπασματικές παρεμβάσεις και νέες κρατήσεις.
Για να κατανοήσουμε τις αιτίες που οδήγησαν στη σημερινή οικονομική ασφυξία, πρέπει να γυρίσουμε στο μακρινό 2000. Τότε καταργήθηκε ένας σημαντικός πόρος του Ταμείου: η κράτηση 2% επί συγκεκριμένων δαπανών του Γενικού Επιτελείου Στρατού.
Η κατάργηση αυτή στέρησε από τον Λογαριασμό μια σημαντική πηγή εσόδων. Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι οι συνέπειες της απόφασης είχαν επισημανθεί ήδη κατά τη συζήτησή της στη Βουλή. Υπήρξαν προειδοποιήσεις για τη βιωσιμότητα των στρατιωτικών Ταμείων, ενώ από την πλευρά της κυβέρνησης διατυπώθηκε δέσμευση για αναπλήρωση των πόρων από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος αποφάσισε την κατάργηση. Είναι και ποιος ανέλαβε να αναπληρώσει τα έσοδα και γιατί δεν το έκανε ;
1. Η κατάργηση του 2% το 2000 – Η απόφαση και οι συνέπειές της.
Με τον Ν. 2873/2000 και ειδικότερα με το άρθρο 34 παρ. 5, καταργήθηκε η κράτηση 2% υπέρ του Ταμείου Αλληλοβοήθειας Στρατού (ΤΑΣ), όπως τότε ονομαζόταν ο σημερινός ΕΛΟΑΣ.
Η σχετική διάταξη αναφερόταν σε πληρωμές για προμήθειες, επισκευές, μετασκευές, κατασκευές εγκαταστάσεων, μισθώματα και ημερομίσθια, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ν.Δ. 398/1974.
Η κράτηση αυτή, όπως εφαρμοζόταν, συνδεόταν με συγκεκριμένες δαπάνες του ΓΕΣ και αποτελούσε σταθερό πόρο για τον Λογαριασμό.
Η κατάργησή της δεν ήταν μια απλή λογιστική μεταβολή. Σήμαινε την απώλεια μιας σημαντικής και διαχρονικής πηγής εσόδων, η οποία ενίσχυε τη δυνατότητα του Ταμείου για την εμπρόθεσμη καταβολή των εφάπαξ στα στελέχη του Στρατού Ξηράς που αποστρατεύονταν, αλλά και όσα αιτούνταν προκαταβολή.
Η πολιτική ευθύνη για την κατάργηση συνδέεται με τη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Οικονομικών, στο πλαίσιο του Ν. 2873/2000, με τίτλο «Φορολογικές ελαφρύνσεις και απλουστεύσεις και άλλες διατάξεις».
Την περίοδο εκείνη Υπουργός Οικονομικών ήταν ο Γιάννος Παπαντωνίου, ενώ Υπουργός Εθνικής Άμυνας ήταν ο αείμνηστος Άκης Τσοχατζόπουλος.
Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη διάταξη εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών δεν απαλλάσσει την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας από την υποχρέωση να προστατέψει τα οικονομικά συμφέροντα του ΤΑΣ αλλά και άλλων ταμείων που αναφέρονται στην παράγραφο 5 του άρθρου 35 του εν λόγω νόμου.
Αντίθετα, καθιστά αναγκαίο να διευκρινιστεί ποια ήταν η θέση του ΥΠΕΘΑ, αν διατυπώθηκε αντίρρηση και αν υπήρξε προηγούμενη συνεννόηση με τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΓΕΣ και του ΤΑΣ.
Και εδώ τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα:
Ποιος εισηγήθηκε την κατάργηση της συγκεκριμένης κράτησης;
Υπήρξε προηγούμενη οικονομική ή αναλογιστική μελέτη για τις συνέπειες στο ΤΑΣ;
Ζητήθηκε η γνώμη του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του ΓΕΣ;
Ποια ήταν η θέση των αρμόδιων υπηρεσιών του ΓΕΣ και του ίδιου του Ταμείου;
Γιατί δεν προβλέφθηκε εξαρχής σαφής και δεσμευτικός μηχανισμός αναπλήρωσης των εσόδων;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι ερωτήματα διοικητικής και δημοσιονομικής λογοδοσίας.
2. Η Βουλή είχε προειδοποιήσει – Οι κίνδυνοι ήταν γνωστοί.;
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα επίσημα πρακτικά της συνεδρίασης της Ολομέλειας της Βουλής στις 28 Νοεμβρίου 2000.
Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου, ο βουλευτής Αθανάσιος Φλωρίνης αναφέρθηκε στις συνέπειες της κατάργησης των πόρων των στρατιωτικών Ταμείων.
Στην τοποθέτησή του επισήμανε ότι η κατάργηση έγινε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Το γεγονός ότι αυτό έγινε με τη μη σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, λέει πάρα πολλά».
Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί κοινοβουλευτική καταγγελία της εποχής και πρέπει να ελεγχθεί σε συνδυασμό με την υπηρεσιακή αλληλογραφία και τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπουργείων. Δεν μπορεί, όμως, να αγνοηθεί.
Η ουσία είναι ότι το ζήτημα της κατάργησης και των συνεπειών της τέθηκε εγκαίρως μέσα στη Βουλή.
Οι κίνδυνοι για τα στρατιωτικά Ταμεία δεν εμφανίστηκαν εκ των υστέρων. Είχαν επισημανθεί κατά τη συζήτηση της ίδιας της νομοθετικής ρύθμισης.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ του 2000 δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είχε προειδοποιηθεί για τις πιθανές συνέπειες της απόφασής της.
3. Η δέσμευση του Υφυπουργού Οικονομικών – Πού είναι η αναπλήρωση;
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η τοποθέτηση του τότε Υφυπουργού Οικονομικών Απόστολου Φωτιάδη.
Στα πρακτικά της Βουλής, κατά τη συζήτηση της 28ης Νοεμβρίου 2000, ο Υφυπουργός υπερασπίστηκε την πολιτική κατάργησης των φόρων και κρατήσεων υπέρ τρίτων, υποστηρίζοντας ότι οι πόροι αυτοί έπρεπε να εντάσσονται σε ένα ενιαίο και διαφανές φορολογικό σύστημα.
Ωστόσο, όταν τέθηκε το ζήτημα της απώλειας εσόδων για τα Ταμεία, διατύπωσε σαφή δέσμευση ότι η στέρηση των εσόδων θα ισοσταθμιζόταν.
Η χαρακτηριστική του αναφορά ήταν:
«Η στέρηση των εσόδων –το τονίζω και το διευκρινίζω– θα ισοφαριστεί...»
Στη συνέχεια, διευκρίνισε ότι όπου απαιτούνταν αναπλήρωση των καταργούμενων πόρων, αυτή θα γινόταν από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η συζήτηση δεν σταμάτησε εκεί. Τέθηκε και το ζήτημα της ανάγκης να υπάρξει συγκεκριμένη κυβερνητική δέσμευση, ώστε η αναπλήρωση να μην παραμείνει μια γενική υπόσχεση.
Η κοινοβουλευτική αυτή συζήτηση είναι καθοριστική.
Δείχνει ότι η κυβέρνηση γνώριζε πως η κατάργηση των πόρων θα δημιουργούσε απώλειες για συγκεκριμένους φορείς και ότι αναγνώρισε την ανάγκη να καλυφθούν αυτές οι απώλειες από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Επομένως, η πολιτική δέσμευση καταγράφηκε στα επίσημα πρακτικά.
Από εκεί και πέρα, όμως, το ζήτημα μεταφέρεται από τις προθέσεις στην εφαρμογή.
Γιατί δεν υλοποιήθηκε ποτέ αυτή η δέσμευση;
Γιατί δεν εγγράφηκαν πιστώσεις στον κρατικό προϋπολογισμό για την αναπλήρωση των απωλειών του ΤΑΣ;
Γιατί δεν υπήρξαν σχετικές αποφάσεις των Υπουργείων Οικονομικών και Εθνικής Άμυνας;
Γιατί δεν πραγματοποιήθηκαν καταβολές προς τον Λογαριασμό;
Με την μη αναπλήρωση των χαμένων πόρων, δεν έχουμε απλώς μια απώλεια εσόδου. Έχουμε και ένα δεύτερο, αυτοτελές ζήτημα: τη μη εκπλήρωση μιας κυβερνητικής δέσμευσης που είχε καταγραφεί στα πρακτικά της Βουλής.
Έχουν ευθύνες οι κυβερνήσεις και οι αρμόδιοι Υπουργοί που ακολούθησαν, για τη σημερινή δυσπραγία του ΕΛΟΑΣ.
4. Οι προειδοποιήσεις συνεχίστηκαν – Το ζήτημα δεν ήταν άγνωστο.
Η κατάργηση του 2000 δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τους εκπροσώπους των στρατιωτικών.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Στρατιωτικών (ΠΟΣ), σε παρέμβασή της κατά τη διαβούλευση του νομοσχεδίου που οδήγησε στον Ν. 5110/2024, στις 13 Μαΐου 2024, χαρακτήρισε την επαναφορά του πόρου ως διόρθωση μιας αστοχίας 24 ετών.
Στην παρέμβασή της ανέφερε ότι η κατάργηση της κράτησης 2% υπέρ του ΤΑΣ το 2000 αφορούσε μόνο τον Στρατό Ξηράς και είχε επιφέρει απώλεια εσόδων άνω των 150 εκατομμυρίων ευρώ.
Επιπλέον, επισήμανε ότι η επαναφορά της κράτησης αποτελούσε διαρκή πρόταση της Ομοσπονδίας προς το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΓΕΣ ήδη από το 2012.
Η παρέμβαση αυτή αποδεικνύει ότι το πρόβλημα είχε τεθεί θεσμικά και επανειλημμένα, αρκετά χρόνια πριν από τη νομοθετική αποκατάσταση του 2024.
Συνεπώς, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η ανάγκη επαναφοράς του πόρου ανακαλύφθηκε μόλις το 2024.
Εδώ προκύπτει ένα ακόμη ερώτημα:
Τι έκαναν οι πολιτικές και στρατιωτικές ηγεσίες από το 2012 μέχρι το 2024, όταν το αίτημα επαναφοράς της κράτησης είχε ήδη τεθεί;
Γιατί χρειάστηκαν τόσα χρόνια για να διορθωθεί μια ρύθμιση που είχε στερήσει από τον ΕΛΟΑΣ έναν σημαντικό πόρο;
5. Πάνω από 200 εκατομμύρια ευρώ η απώλεια εσόδων για τον ΕΛΟΑΣ.
Το μέγεθος των απωλειών έχει αποτελέσει αντικείμενο δημόσιων παρεμβάσεων και εκτιμήσεων από φορείς που ασχολούνται με το ζήτημα.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Στρατιωτικών, τον Μάιο του 2024, έκανε λόγο για απώλεια 150εκατ€.
Λίγους μήνες νωρίτερα, στις 8 Μαρτίου 2024, η Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού είχε εκτιμήσει ότι η κατάργηση της κράτησης 2% κόστισε στον ΕΛΟΑΣ περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά του.
Οι αναφορές αυτές δεν πρέπει να αγνοηθούν. Δεν υποκαθιστούν, όμως, έναν επίσημο και αναλυτικό οικονομικό υπολογισμό.
Για να προσδιοριστεί με ακρίβεια η απώλεια, απαιτείται αναδρομική ανασύνθεση των εσόδων που θα είχε εισπράξει ο ΕΛΟΑΣ εάν η κράτηση εξακολουθούσε να εφαρμόζεται.
Ο υπολογισμός πρέπει να βασιστεί:
Στις πραγματικές δαπάνες του ΓΕΣ στις οποίες εφαρμοζόταν η κράτηση.
Στις κατηγορίες δαπανών που υπάγονταν σε αυτή.
Στα ετήσια οικονομικά στοιχεία από το 2000 μέχρι την επαναφορά της, το 2024.
Στην επίδραση που είχε η απώλεια των εσόδων στη μακροχρόνια οικονομική πορεία του Λογαριασμού.
Πρέπει, επίσης, να γίνει μια ουσιαστική διάκριση: άλλο είναι το άθροισμα των εσόδων που δεν εισπράχθηκαν και άλλο η συνολική οικονομική ζημία που προέκυψε σε βάθος χρόνου, εφόσον συνυπολογιστούν οι αποδόσεις που θα μπορούσαν να είχαν παραχθεί από αυτούς τους πόρους.
Εάν η εκτίμηση των 200 εκατομμυρίων και πλέον επιβεβαιωθεί από τα επίσημα οικονομικά στοιχεία, τότε η Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίσει το ζήτημα με τη σοβαρότητα που του αναλογεί.
6. Ο Ν. 5110/2024 – Η αποκατάσταση με καθυστέρηση 24 ετών.
Με τον Ν. 5110/2024, και συγκεκριμένα με τις σχετικές διατάξεις των άρθρων 80 και 81, αποκαταστάθηκε το νομοθετικό πλαίσιο για την κράτηση 2% υπέρ του ΕΛΟΑΣ.
Ειδικότερα, το άρθρο 81 κατήργησε την παρ. 5 του άρθρου 34 του Ν. 2873/2000, δηλαδή τη διάταξη με την οποία είχε καταργηθεί ο συγκεκριμένος κοινωνικός πόρος.
Η νομοθετική αυτή παρέμβαση ήταν αναγκαία και θετική.
Ωστόσο, η επαναφορά ενός πόρου από το 2024 και μετά δεν ισοδυναμεί με αναπλήρωση των εσόδων που δεν εισπράχθηκαν επί 24 χρόνια.
Είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.
Η επαναφορά εξασφαλίζει μια νέα πηγή εσόδων για το μέλλον. Δεν αποκαθιστά αυτομάτως τις απώλειες εσόδων του παρελθόντος.
Και η ευθύνη για τη μεγάλη χρονική καθυστέρηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην κυβέρνηση που νομοθέτησε το 2024.
Αφορά και τις προηγούμενες πολιτικές ηγεσίες, οι οποίες είχαν την αρμοδιότητα να εξετάσουν και να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα και όσες φορές τις προτάθηκε η επαναφορά της κράτησης, απέρριψαν το αίτημα.
7. Ο Ν. 5223/2025 – Νέοι πόροι για την αντιμετώπιση του προβλήματος
Στη συνέχεια, με το άρθρο 37 του Ν. 5223/2025 θεσπίστηκε νέα κράτηση 6% επί της καθαρής αξίας συγκεκριμένων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών, έργων, μισθωμάτων και μελετών, οι οποίες βαρύνουν τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει την κατανομή των εσόδων μεταξύ των Μετοχικών Ταμείων, των Ειδικών Λογαριασμών Αλληλοβοήθειας και του ΕΚΟΕΜΣ.
Η κατανομή προβλέπει συγκεκριμένα ποσοστά για κάθε Κλάδο και τους αντίστοιχους φορείς του. Παράλληλα, θέτει ως ανώτατο όριο για την απόδοση στους δικαιούχους φορείς το ποσό που αντιστοιχεί στον μέσο όρο των εσόδων της περιόδου 2020–2024. Τυχόν υπερβάλλον ποσό προβλέπεται να κατευθυνθεί σε δράσεις για τη διαχείριση των στεγαστικών αναγκών και στη συνέχεια, στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των στελεχών.
Για τον ΕΛΟΑΣ, σύμφωνα με την απάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, αναμένεται πρόσθετη ετήσια ενίσχυση 14,8 εκατομμυρίων ευρώ από τη συγκεκριμένη κράτηση.
Πρόκειται για σημαντική ενίσχυση. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέεται με την αποκατάσταση των απωλειών του παρελθόντος.
Η νέα κράτηση αφορά μελλοντικά έσοδα και δεν αποτελεί αναδρομική αποζημίωση για τα ποσά που δεν εισπράχθηκαν από το 2000 μέχρι την επαναφορά της κράτησης 2%.
Το ερώτημα παραμένει:
Ποιος θα καλύψει τις απώλειες της περιόδου 2000–2024;
8. Η επίσημη απάντηση του Υπουργού το 2026 – Η σημερινή εικόνα.
Η απάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας στη Βουλή, στις 18 Απριλίου 2026, με αριθμό Φ.900α/3753/274, αποτυπώνει τη σοβαρότητα της σημερινής κατάστασης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατέθηκαν:
Οι τελευταίες εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις του ΕΛΟΑΣ αφορούσαν το οικονομικό έτος 2024.
Οι οικονομικές καταστάσεις του 2025 βρίσκονταν ακόμη σε διαδικασία σύνταξης.
Η νέα αναλογιστική μελέτη είχε ξεκινήσει, αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί.
Από το νέο μισθολόγιο αναμενόταν αύξηση των ετήσιων εσόδων κατά 2,6 εκατομμύρια ευρώ.
Από την εφαρμογή του άρθρου 37 του Ν. 5223/2025 προσδοκάται πρόσθετη ετήσια ενίσχυση 14,8 εκατομμυρίων ευρώ.
Οι εκκρεμείς αιτήσεις χορήγησης εφάπαξ ανέρχονταν σε περίπου 2.500.
Ο μέσος χρόνος αναμονής για την καταβολή του εφάπαξ προσέγγιζε τους δώδεκα μήνες.
Παράλληλα, είχε προωθηθεί πρόταση αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του ΕΛΟΑΣ για το 2026, με χρήση ταμειακών διαθεσίμων ύψους 9,5 εκατομμυρίων ευρώ, για την ενίσχυση των ήδη εγγεγραμμένων πιστώσεων των 71,35 εκατομμυρίων ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και μια άλλη αναφορά του Υπουργού.
Στην απάντησή του επισημαίνει ότι η κατάργηση της κράτησης 2% συντελέστηκε αποκλειστικά για τον ΕΛΟΑΣ και όχι για τους αντίστοιχους Ειδικούς Λογαριασμούς των άλλων Κλάδων, ενώ η κράτηση επανήλθε με τον Ν. 5110/2024.
Αυτό επιβεβαιώνει ότι ο ΕΛΟΑΣ υπέστη διαφορετική νομοθετική μεταχείριση σε σχέση με τους αντίστοιχους φορείς του Ναυτικού και της Αεροπορίας.
Το στοιχείο αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να εξεταστεί η οικονομική επίπτωση αυτής της διαφορετικής μεταχείρισης.
Επιπλέον, η ίδια η απάντηση του Υπουργού αναγνωρίζει ότι απαιτείται νέα αναλογιστική μελέτη και ότι θα ληφθούν μέτρα ανάλογα με τα αποτελέσματά της, για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ΕΛΟΑΣ.
Επομένως, η σημερινή οικονομική δυσχέρεια δεν αποτελεί απλώς μια εκτίμηση τρίτων. Αποτυπώνεται σε επίσημη κοινοβουλευτική απάντηση του Υπουργείου.
9. Πού εντοπίζονται οι ευθύνες;
Από την ιστορική και νομοθετική διαδρομή προκύπτουν τέσσερα διακριτά πεδία ευθύνης.
Πρώτον: Η ευθύνη της αρχικής απόφασης.
Οι εμπλεκόμενοι κυβερνητικοί παράγοντες που προώθησαν και ψήφισε τον Ν. 2873/2000 οφείλουν να εξηγήσουν με ποια οικονομικά δεδομένα αποφάσισαν την κατάργηση ενός σημαντικού πόρου του ΤΑΣ, ενώ κατά τη συζήτηση στη Βουλή διατυπώθηκαν προειδοποιήσεις για τη βιωσιμότητα των στρατιωτικών Ταμείων.
Πρέπει να δημοσιοποιηθούν οι εισηγήσεις, οι υπηρεσιακές γνωμοδοτήσεις και η θέση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Μόνο έτσι θα αποσαφηνιστεί ποιοι συμμετείχαν στη διαμόρφωση της απόφασης και ποια στοιχεία είχαν στη διάθεσή τους.
Δεύτερον: Η ευθύνη της αναπλήρωσης.
Η τότε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών δεσμεύτηκε δημοσίως ότι οι πόροι που θα στερούνταν τα Ταμεία θα αναπληρώνονταν από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η δέσμευση αυτή δεν υλοποιήθηκε, γιαυτό πρέπει να αναφερθεί ποιος είχε την ευθύνη να την εφαρμόσει και γιατί δεν εφαρμόστηκε.
Τρίτον: Η ευθύνη της διαχρονικής αδράνειας.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές ηγεσίες που διαχειρίστηκαν τα επόμενα χρόνια το ζήτημα είχαν υποχρέωση να παρακολουθούν την οικονομική πορεία του ΕΛΟΑΣ και να εξετάζουν μέτρα αντιμετώπισης της απώλειας.
Η δημόσια παρέμβαση της ΠΟΣ το 2024, με αναφορά σε προτάσεις που υποβάλλονταν ήδη από το 2012, καθιστά αναγκαίο να δοθούν απαντήσεις για το τι έγινε και τι δεν έγινε σε αυτό το διάστημα.
Δεν αρκεί να διαπιστώνεται σήμερα ότι υπήρχε πρόβλημα. Πρέπει να εξεταστεί γιατί οι επανειλημμένες επισημάνσεις δεν οδήγησαν νωρίτερα σε ουσιαστική αντιμετώπισή του.
Τέταρτον: Η ευθύνη της σημερινής αποκατάστασης.
Η σημερινή πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας έχει πλέον ενώπιόν της τα επίσημα στοιχεία για τις εκκρεμείς αιτήσεις, τις καθυστερήσεις στην καταβολή του εφάπαξ και την ανάγκη ολοκλήρωσης νέας αναλογιστικής μελέτης.
Έχει, επομένως, την ευθύνη να παρουσιάσει ολοκληρωμένο σχέδιο βιωσιμότητας, να δημοσιοποιήσει τα οικονομικά δεδομένα και να εξετάσει την αποκατάσταση των ιστορικών απωλειών.
Οι ευθύνες αυτές είναι διαφορετικές. Δεν πρέπει να συγχέονται ούτε να αποδίδονται συλλήβδην. Πρέπει να προσδιοριστούν με βάση τις αρμοδιότητες, τις αποφάσεις, τις εισηγήσεις και τις πράξεις κάθε περιόδου.
10. Τα ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις
Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το ΓΕΣ και οι αρμόδιες οικονομικές υπηρεσίες οφείλουν να απαντήσουν συγκεκριμένα:
Ποιο ήταν το συνολικό ύψος των εσόδων που απώλεσε ο ΕΛΟΑΣ από την κατάργηση της κράτησης 2% μέχρι την επαναφορά της;
Ποια ήταν η ετήσια βάση υπολογισμού της κράτησης, με βάση τις πραγματικές δαπάνες του ΓΕΣ στις οποίες εφαρμοζόταν;
Ποια υπηρεσία εισηγήθηκε την κατάργηση της κράτησης και ποια ήταν η θέση του ΥΠΕΘΑ και του ΓΕΣ;
Υπήρξε οικονομική ή αναλογιστική μελέτη πριν από την κατάργηση; Αν ναι, ποια ήταν τα συμπεράσματά της;
Γιατί δεν υλοποιήθηκε η δέσμευση του Υφυπουργού Οικονομικών το 2000 για αναπλήρωση των απωλειών από τον κρατικό προϋπολογισμό;
Γιατί δεν προχώρησε η επαναφορά της κράτησης νωρίτερα, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες του ΓΕΣ;
Πόσες φορές προωθήθηκε εισήγηση για επαναφορά της κράτησης και πότε, για να δούμε τη διαχρονική ευθύνη των κυβερνώντων ;
Έχει εκπονηθεί αναλυτική μελέτη για τη σωρευτική απώλεια εσόδων και τις επιπτώσεις της στη σημερινή οικονομική κατάσταση του ΕΛΟΑΣ;
Ποια είναι τα πραγματικά έσοδα που έχουν εισπραχθεί από την επαναφορά του 2% και ποια ποσά έχουν αποδοθεί από την εφαρμογή του άρθρου 37 του Ν. 5223/2025;
Ποια συγκεκριμένα μέτρα θα ληφθούν για την αποκατάσταση των ιστορικών απωλειών και την εξασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του ΕΛΟΑΣ;
Θα δοθούν στη δημοσιότητα οι οικονομικές μελέτες, οι υπηρεσιακές εισηγήσεις και τα στοιχεία των καταβολών, ώστε οι δικαιούχοι να γνωρίζουν πώς δημιουργήθηκε και πώς αντιμετωπίζεται η σημερινή κατάσταση;
11. Η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται στους δικαιούχους
Οι στρατιωτικοί κατέβαλαν και εξακολουθούν να καταβάλλουν κανονικά τις προβλεπόμενες εισφορές τους. Δεν είναι δυνατόν να καλούνται σήμερα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες μιας διαχρονικής απώλειας εσόδων, για την οποία δεν είχαν καμία ευθύνη.
Ο ΕΛΟΑΣ δεν είναι ένας απλός δημόσιος λογαριασμός. Είναι ένας θεσμός αλληλοβοήθειας, που στηρίζεται στις εισφορές των στελεχών και έχει ως αποστολή την οικονομική τους στήριξη όταν αποχωρούν από την ενεργό υπηρεσία.
Το εφάπαξ δεν είναι χάρη της Πολιτείας. Είναι παροχή που συνδέεται με τη συμμετοχή και τις εισφορές των δικαιούχων.
Γι’ αυτό και η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα πρόβλημα που θα λυθεί απλώς με την αύξηση των μελλοντικών εσόδων.
Η Πολιτεία οφείλει να εξετάσει και να αποκαταστήσει, με θεσμικό και οικονομικά τεκμηριωμένο τρόπο, τις συνέπειες των δικών της αποφάσεων.
Η επαναφορά μιας κράτησης το 2024 και η θέσπιση μιας νέας κράτησης το 2025 αποτελούν σημαντικές παρεμβάσεις. Δεν απαντούν, όμως, στο ερώτημα της αναπλήρωσης των πόρων που χάθηκαν επί δεκαετίες.
Το ερώτημα, τελικά, είναι απλό και αμείλικτο:
Ποιος αποφάσισε να στερήσει από τον ΕΛΟΑΣ έναν σημαντικό πόρο;
Ποιος δεσμεύτηκε ότι θα αναπληρώσει τα έσοδα και δεν το έκανε ;
Ποιοι γνώριζαν το πρόβλημα και γιατί χρειάστηκαν 24 χρόνια για να επανέλθει η κράτηση;
Και κυρίως, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τα περισσότερα από 200 εκατομμύρια ευρώ που εκτιμάται ότι απώλεσε ο ΕΛΟΑΣ;
Δεν αρκεί να αποκαταστήσουμε έναν πόρο για το μέλλον. Πρέπει πρώτα να λογοδοτήσουμε για όσα χάθηκαν στο παρελθόν.
Ο ΕΛΟΑΣ χρειάζεται βιώσιμη οικονομική προοπτική.
Χρειάζεται διαφάνεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη για τα στελέχη που τον χρηματοδότησαν με τις εισφορές τους.
Η απόφαση του 2000, αν δεν είχε ψηφιστεί ποτέ, σήμερα ο ΕΛΟΑΣ θα κατέβαλε εμπρόθεσμα τα εφάπαξ των στελεχών του ΣΞ και θα ατένιζε το μέλλον με αισιοδοξία