Το σούπερ μάρκετ αποκαλύπτει με τον πιο καθαρό τρόπο αυτό που βιώνουν καθημερινά τα νοικοκυριά, καθώς η ακρίβεια είναι ένας μόνιμος λογαριασμός που φουσκώνει κάθε εβδομάδα τα έξοδα του οικογενειακού προϋπολογισμού.Οι τιμές του 2020, δηλαδή πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε, αλλά και τις γεωπολιτικές αναταράξεις της φετινής χρονιάς με τα κλειστά Στενά του Ορμούζ λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μοιάζουν πλέον μακρινή ανάμνηση.
Η σύγκριση ενός τυπικού καλαθιού προϊόντων σούπερ μάρκετ ανάμεσα στο 2020 και το 2026, με βάση τις σχετικές έρευνες του Iνστιτούτου Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) δείχνει ότι οι αυξήσεις δεν περιορίστηκαν σε λίγα προϊόντα. Αντίθετα, έχουν περάσει σχεδόν σε όλο το φάσμα της καθημερινής κατανάλωσης: από τα τρόφιμα και τα είδη πρωινού, μέχρι τα απορρυπαντικά, το χαρτί υγείας και τα βασικά προϊόντα που μπαίνουν κάθε μήνα στο σπίτι
Για το άκρως βασικό καλάθι ενός νοικοκυριού οι αυξήσεις δεν είναι διόλου αμελητέες, καθώς έχουν εξαφανίσει κάθε αύξηση μισθού ή μείωση φόρου όλα αυτά τα χρόνια. Η λίστα με τα 20 προϊόντα που προμηθεύεται μια οικογένεια αυξήθηκε από 47,59 ευρώ το 2020 σε 58,15 ευρώ το 2026. Δηλαδή, μέσα σε έξι χρόνια το ίδιο καλάθι έγινε ακριβότερο κατά 10,56 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 22,2%. Και αυτό χωρίς να αποτυπώνεται πλήρως η επιβάρυνση από τις αλλαγές στις συσκευασίες, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις ο καταναλωτής πληρώνει σχεδόν τα ίδια ή περισσότερα για μικρότερη ποσότητα.
Ακόμα πιο χαρακτηριστική είναι η λίστα με τα κρεατικά, οι τιμές των οποίων έχουν εκτοξευτεί τα τελευταία χρόνια, κάτι που επιστρέφει τα ελληνικά νοικοκυριά στη δεκαετία του ’50 και του ’60 όταν το τραπέζι ενός νοικοκυριού «κοσμούνταν» από μοσχάρι ή χοιρινό μόνο στις… γιορτές. Οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις δείχνουν το μέγεθος της πίεσης. Η μαρμελάδα εκτοξεύτηκε από 2,20 ευρώ σε 3,95 ευρώ, με αύξηση 79,5%. Η σοκολάτα 100 γραμμαρίων ανέβηκε από 1,28 ευρώ σε 2,26 ευρώ, δηλαδή κατά 76,6%. Ο χυμός πορτοκάλι από 1,67 ευρώ έφτασε στα 2,73 ευρώ, με αύξηση 63,5%, ενώ οι πατάτες νωπές 5 κιλών από 4,22 ευρώ ανέβηκαν στα 6,21 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 47,2%.
Σημαντικές αυξήσεις εμφανίζονται και σε βασικά προϊόντα διατροφής. Το γάλα από 1,22 ευρώ ανέβηκε στα 1,64 ευρώ, με αύξηση 34,4%. Τα αναψυκτικά τύπου cola 1,5 λίτρου αυξήθηκαν κατά 32,8%, από 1,31 ευρώ σε 1,74 ευρώ. Το νωπό κοτόπουλο από 3,30 ευρώ πήγε στα 4,22 ευρώ, με αύξηση 27,9%, ενώ το απορρυπαντικό πιάτων αυξήθηκε κατά 23,8%.
Ακόμα και προϊόντα που θεωρούνται απολύτως βασικά, όπως τα μακαρόνια, αυξήθηκαν από 1,64 ευρώ σε 1,97 ευρώ, δηλαδή κατά 20,1%. Ο στιγμιαίος καφές από 7,41 ευρώ έφτασε στα 8,39 ευρώ, ενώ το ψωμί για τοστ από 1,61 ευρώ ανέβηκε στα 1,74 ευρώ. Υπάρχουν και προϊόντα που εμφανίζουν μείωση ή σχεδόν σταθερή τιμή. Τα κρεμμύδια υποχώρησαν από 1,12 ευρώ σε 0,87 ευρώ, οι πατάτες τσιπς από 1,31 ευρώ σε 1,21 ευρώ, ενώ το μεταλλικό νερό κινείται οριακά χαμηλότερα, από 2,05 ευρώ σε 2,02 ευρώ.
Ωστόσο, αυτές οι μειώσεις είναι περιορισμένες και δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τις μεγάλες αυξήσεις σε προϊόντα που καταναλώνονται συχνά και επιβαρύνουν σταθερά τον οικογενειακό προϋπολογισμό. (ΒΛΕΠΕ ΠΙΝΑΚΑ 1)
Η «κρυφή» ακρίβεια στις συσκευασίες
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τελική τιμή. Είναι και η ποσότητα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του απορρυπαντικού πλυντηρίου ρούχων. Το 2020 η τιμή ήταν 7,03 ευρώ για συσκευασία 60-70 μεζούρων, ενώ το 2026 εμφανίζεται στα 7,06 ευρώ για 40 μεζούρες. Με άλλα λόγια, η τιμή στο ράφι φαίνεται σχεδόν ίδια, αλλά ο καταναλωτής αγοράζει αισθητά λιγότερη ποσότητα. Αυτή είναι η πιο ύπουλη μορφή ακρίβειας: το προϊόν μικραίνει, η τιμή δεν πέφτει και η πραγματική επιβάρυνση μεταφέρεται στην τιμή ανά χρήση, ανά μεζούρα ή ανά μονάδα προϊόντος.
Είναι η ακρίβεια που δεν φαίνεται πάντα με την πρώτη ματιά, αλλά χτυπά κατευθείαν την τσέπη. Αντίστοιχη προσοχή χρειάζεται και σε προϊόντα όπως το χαρτί υγείας ή οι χυμοί, όπου οι συσκευασίες και οι περιγραφές δεν είναι πάντα απολύτως ίδιες. Αυτό όμως δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα: το καλάθι του σούπερ μάρκετ έχει ακριβύνει αισθητά και η καθημερινή δαπάνη των νοικοκυριών έχει ανέβει σε επίπεδα που πιέζουν κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Το κρέας έγινε πολυτέλεια
Ακόμα πιο βαριά είναι η εικόνα στο κρέας, όπου οι ανατιμήσεις της τελευταίας τριετίας δείχνουν πόσο έχει πιεστεί το τραπέζι της οικογένειας. Με βάση τα στοιχεία του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας (ΟΚΑΑ), το καλάθι πέντε βασικών προϊόντων κρέατος αυξήθηκε από 40,90 ευρώ το 2023 σε 51,90 ευρώ το 2026. Δηλαδή, μέσα σε τρία χρόνια, έγινε ακριβότερο κατά 11 ευρώ, με συνολική αύξηση 26,9%. Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στον βόειο κιμά λάπα εισαγωγής, ο οποίος από 7,98 ευρώ το κιλό το 2023 έφτασε στα 11,98 ευρώ το 2026. Πρόκειται για αύξηση 4 ευρώ το κιλό ή 50,1%. Το μπιφτέκι μόσχου νωπό ανέβηκε από 8,98 ευρώ σε 12,98 ευρώ το κιλό, με αύξηση 44,5%.
Το αρνί γάλακτος νωπό ολόκληρο εγχώριο από 11,98 ευρώ το κιλό έφτασε στα 13,98 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 16,7%, ενώ ο χοιρινός νωπός κιμάς εισαγωγής αυξήθηκε από 4,98 ευρώ σε 5,98 ευρώ το κιλό, δηλαδή κατά 20,1%. Η μόνη τιμή που εμφανίζεται αμετάβλητη είναι της χοιρινής μπριζόλας εισαγωγής, η οποία παραμένει στα 6,98 ευρώ το κιλό. Η εικόνα γίνεται ακόμα πιο πιεστική αν συνυπολογιστούν οι τιμές που συναντά ο καταναλωτής στην αγορά. Ο μοσχαρίσιος κιμάς, που το 2023 πωλούνταν περίπου από 13 έως 14 ευρώ το κιλό, κοστίζει σήμερα από 15 έως 17 ευρώ. Η μοσχαρίσια σπάλα, από 11-13 ευρώ το κιλό, διαμορφώνεται πλέον στα 16-17 ευρώ, με αύξηση που προσεγγίζει το 50%. Αντίστοιχα, η μοσχαρίσια μπριζόλα έχει ανέβει από 12-14 ευρώ στα 17-18 ευρώ το κιλό. (ΒΛΕΠΕ ΠΙΝΑΚΑ 2)
https://www.dimokratia.gr/oikonomia/724816/anatimiseis-22-2-sta-trofima-adeiazoyn-to-kalathi-tis-noikokyras/
.jpg)