ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΛΙΣΤΑΣ ΣΕΛΙΔΩΝ
Τετάρτη 13 Μαΐου 2026
Για ποιους λόγους την "κοπάνισε" από τη ΝΔ η Ιωάννα Γκελεστάθη;
Πρωθυπουργός: - Ξέρω πόσο πολύ πονέσατε από το νόμο Κατρούγκαλου - Ισοπέδωσαν τις συντάξεις
Αποσπάσματα ομιλίας Πρωθυπουργού
Σαν Σήμερα - "Στο Βαλτέτσι στο Λεβίδι / πέφτει αλύπητο λεπίδι…" - Αφήστε τα ντουφέκια σας και βγάλτε τα σπαθιά σας, βάλτε τους Τούρκους εμπροστά, σαν πρόβατα, σαν γίδια!!
Από τις σημαντικότερες μάχες της Ελληνικής Επανάστασης, που άνοιξε τον δρόμο για την άλωση της Τριπολιτσάς (σημερινής Τρίπολης) στις 23 Σεπτεμβρίου 1821. Διεξήχθη στις 12 και 13 Μαΐου του 1821 γύρω από το ορεινό χωριό Βαλτέτσι της Μαντινείας (12 χιλιόμετρα δυτικά της Τριπολιτσάς) και στέφθηκε από τη νίκη των ελληνικών όπλων.
Μετά τη μάχη του Λεβιδίου (14 Απριλίου 1821) και την ήττα των Τούρκων, δημιουργήθηκαν ελληνικά στρατόπεδα στο Βαλτέτσι, το Χρυσοβίτσι και την Πιάνα, με πρωτοβουλία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, για τον συντονισμό των πολεμικών επιχειρήσεων που απέβλεπαν στην άλωση της Τριπολιτσάς, του σημαντικότερου οθωμανικού στρατιωτικού και διοικητικού κέντρου της Πελοποννήσου. Ήταν εξαρχής το στρατηγικό σχέδιο του «Γέρου του Μωριά», που κατόρθωσε, με δυσκολία είναι αλήθεια, να το επιβάλει και στους λοιπούς οπλαρχηγούς. Ο ίδιος πηγαινοερχόταν καθημερινά στα τρία στρατόπεδα, επιλύοντας κάθε πρόβλημα που παρουσιαζόταν και ενθαρρύνοντας τα παλληκάρια. «Εκοιμόμουν εις το Βαλτέτσι, εγευμάτιζα στην Πιάνα και εδείπναγα εις το Χρυσοβίτσι» γράφει χαρακτηριστικά στα Απομνημονεύματά του.
Η στρατηγική σημασία του Βαλτετσίου και η ενίσχυση του στρατοπέδου αυτού αποτελούσαν απειλή για τους Τούρκους. Στις 25 Απριλίου 1821 ισχυρές δυνάμεις προερχόμενες από το Ναύπλιο επιτέθηκαν κατά των Ελλήνων. Ο τουρκικός αιφνιδιασμός ανάγκασε τους υπερασπιστές του υπό τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη να αποσυρθούν, με αποτέλεσμα το χωριό να πυρποληθεί. Ο Κολοκοτρώνης, που είχε υποθέσει ότι οι Τούρκοι θα κατευθύνονταν προς ένα άλλο ελληνικό στρατόπεδο στα Βέρβαινα, έσπευσε στο Βαλτέτσι και ανασυγκρότησε το στρατόπεδο.
Για την αμυντική του θωράκιση κατασκευάστηκαν προμαχώνες (ταμπούρια) στους λόφους γύρω από το χωριό και οχυρώθηκαν η εκκλησία και τα λιγοστά σπίτια του χωριού που είχαν απομείνει από την καταστροφή της 25ης Απριλίου. Τον ανατολικό προμαχώνα, στο Χωματοβούνι, κατέλαβαν ο Κυριακούλης και ο Ηλίας Μαυρομιχάλης με τους σκληροτράχηλους Μανιάτες, τον δυτικό ο γηραιός Μητροπέτροβας, ο Δημήτριος Παπατσώνης, ο Ιωάννης Μαυρομιχάλης, ο Παναγιώτης Κεφάλας και άλλοι Μεσσήνιοι, στον βορειοανατολικό προμαχώνα τοποθετήθηκαν τα αδέλφια Ηλίας και Νικήτας Φλέσσας, ο Αθανάσιος Σώρης και άλλοι Γορτύνιοι οπλαρχηγοί, ενώ στην εκκλησία του χωριού ταμπουρώθηκαν οι Μπουραίοι, ο Ηλίας Τσαλαφατίνος και ο Ιωάννης Κατσανός. Αρχηγός του ελληνικού στρατοπέδου ορίστηκε ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης. Ταυτόχρονα, στην Επάνω Χρέπα τοποθετήθηκε σκοπιά για να ειδοποιήσει έγκαιρα με καπνούς ποια θα ήταν η κατεύθυνση των εχθρικών στρατευμάτων.
Από τις 6 Μαΐου 1821 ο κεχαγιάμπεης του Χουρσίτ Πασά, ονόματι Μουσταφ, βρισκόταν στην Τριπολιτσά, προερχόμενος από την Ήπειρο, όπου ο αρχηγός του, διοικητής της Πελοποννήσου, πολεμούσε τον Αλή Πασά, που είχε αυτονομηθεί από τον Σουλτάνο. Εκεί πληροφορήθηκε την ανασύσταση του ελληνικού στρατοπέδου στο Βαλτέτσι και αποφάσισε να δράσει. Είχε ως στόχο πρώτα να διαλύσει το στρατόπεδο στο Βαλτέτσι και στη συνέχεια να καταστείλει την επανάσταση στη Μεσσηνία και να υποτάξει τη Μάνη. Αμέσως μετά θα επέστρεφε νικητής και τροπαιούχος στην Τριπολιτσά, αναμένοντας δόξα και τιμές από τον Σουλτάνο.
Κίνδυνος για την επανάσταση...
Τελικά, λίγο πριν από τα χαράματα της 12ης Μαΐου 1821 το πρώτο και κυριότερο σώμα του τουρκικού στρατού με αρχηγό τον τουρκαλβανό Ρουμπή από τα Μπαρδουνοχώρια και αποτελούμενο από τρεις χιλιάδες άνδρες έλαβε κατεύθυνση προς τα βόρεια του Βαλτετσίου, με σκοπό να εμποδίσει την αποστολή βοήθειας από τα στρατόπεδα Πιάνας και Χρυσοβιτσίου. Ακολούθησε ένα δεύτερο σώμα από 2.000 έφιππους και πεζούς που κατευθύνθηκε προς τους Αραχαμίτες, ένα τρίτο που έσπευσε να καταλάβει το Φραγκόβρυσο για να αποκόψει το Βαλτέτσι από το στρατόπεδο των Βερβαίνων, ένα τέταρτο για να βοηθήσει το πρώτο από το Καλογεροβούνι και το πέμπτο σώμα με 3.000 άνδρες, τα ορειβατικά πυροβόλα και τα πολεμοφόδια.
Από το Χρυσοβίτσι ο Κολοκοτρώνης είδε τα σήματα καπνού από την Επάνω Χρέπα, ότι τουρκικός στρατός κατευθύνεται προς το Βαλτέτσι, και με 800 άνδρες έσπευσε στην περιοχή, έχοντας ειδοποιήσει και τον Δημήτριο Πλαπούτα που βρισκόταν στην Πιάνα. Η μάχη στο Βαλτέτσι, εν τω μεταξύ, είχε ανάψει. Ο Ρουμπή με τους άνδρες του προσπαθούσε να περικυκλώσει και να συντρίψει τους οχυρωμένους στον ανατολικό και βορειοανατολικό προμαχώνα. Ο Κολοκοτρώνης, όμως, κατόρθωσε να καταλάβει ένα ύψωμα και άρχισε να χτυπά τους Τούρκους. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας κατέφθασε και ο Πλαπούτας, ο οποίος με τη σειρά του επιτέθηκε εναντίον τους. Η κατάσταση σύντομα άλλαξε και οι άνδρες του Ρουμπή ήταν αυτοί, που κινδύνευαν να εγκλωβιστούν από τους Έλληνες.
Βλέποντας τον κίνδυνο που διέτρεχαν οι άνδρες του Ρουμπή, ο Μουσταφάμπεης έστειλε δυνάμεις από το Καλογεροβούνι να χτυπήσουν το ταμπούρι των Μανιατών, αλλά χωρίς επιτυχία. Αποτυχημένος ήταν και ο κανονιοβολισμός των ελληνικών θέσεων, αφού οι βόμβες είτε δεν έβρισκαν στόχο, είτε χτυπούσαν τους άνδρες του Ρουμπή. Είχε ήδη βραδιάσει και η μάχη συνεχιζόταν με πείσμα. Ο Κολοκοτρώνης προσπαθούσε να δώσει κουράγιο στους ταμπουρωμένους, λέγοντάς τους ότι αναμένοντας ενισχύσεις 10.000 ανδρών υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.
« Στο Βαλτέτσι στο Λεβίδι / πέφτει αλύπητο λεπίδι…»
Αργά το βράδυ η μάχη σταμάτησε, με τους δυο αντιπάλους να διατηρούν τις θέσεις του. Τις πρωινές ώρες της 13ης Μαΐου, ο Κολοκοτρώνης διέσπασε τον τουρκικό κλοιό και ανεφοδίασε τους ταμπουρωμένους με τροφές και πολεμοφόδια. Το ίδιο βράδυ ήλθαν και κάποιες ενισχύσεις από τα Βέρβαινα που δεν ξεπερνούσαν τους 400 άνδρες, με επικεφαλής τους Πέτρο Βαρβιτσιώτη, Δημήτριο Πουλικάκο, Αντώνη Μαυρομιχάλη, Αναγνώστη Κονδάκη και Παναγιώτη Γιατράκο.
Το πρωί η μάχη συνεχίσθηκε με τη σφοδρότητα της προηγουμένης. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι του λαϊκού ποιητή Παναγιώτη Κάλα ή Τσοπανάκου (1789-1825) «… στο Βαλτέτσι στο Λεβίδι / πέφτει αλύπητο λεπίδι…». Οι απόπειρες των Τούρκων να καταλάβουν τους προμαχώνες αποτύγχαναν η μία μετά την άλλη. Ο Μουσταφάμπεης, βλέποντας ότι οι άνδρες του Ρουμπή εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε δυσχερή θέση και πληροφορούμενος ότι επίκεινται νέες ενισχύσεις των Ελλήνων από τους Νικηταρά και Γιάννη Κολοκοτρώνη, διέταξε υποχώρηση όλων των δυνάμεών του.
Οι Έλληνες αναθάρρησαν, βγήκαν από τα ταμπούρια και πήραν στο κυνήγι τους Τούρκους, οι οποίοι υποχωρούσαν άτακτα. Οι απώλειές τους ανήλθαν σε 514 νεκρούς και 635 τραυματίες, οι οποίοι μεταφέρθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας στην Τριπολιτσά. Οι απώλειες των Ελλήνων ανήλθαν σε μόλις 4 νεκρούς και 17 τραυματίες. Στα χέρια των Ελλήνων έπεσε και μεγάλος αριθμός πολεμικού υλικού, ικανού να εξοπλίσει 4.000 άνδρες.
Η μάχη στο Βαλτέτσι κράτησε σχεδόν 23 ώρες και ήταν η πρώτη σημαντική νίκη του Αγώνα. Αμέσως μετά τη μάχη, ο Κολοκοτρώνης συγκινημένος μίλησε προς τους νικητές και όπως αναφέρει ο ίδιος στα Απομνημονεύματά του, τους είπε μεταξύ άλλων ότι η ημέρα αυτή πρέπει να καθαγιαστεί με νηστεία όλων και να εορτάζεται η επέτειός της εις «αιώνας αιώνων, έως ου στέκει το έθνος, διότι ήτο η ελευθερία της πατρίδος». Η νίκη στο Βαλτέτσι ενίσχυσε το ηθικό και την αυτοπεποίθηση των Ελλήνων, στοιχεία που έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στην άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821).
Σχετικά...
Η λαϊκή μούσα τίμησε τη νίκη στο Βαλτέτσι με το ακόλουθο δημοτικό τραγούδι:
Τι έχεις, καημένε κόρακα, που σκούζεις και φωνάζεις;
Μήπως διψάς για αίματα, για τούρκικα κεφάλια;
Πέρασε από τα Τρίκορφα και σύρε στο Βαλτέτσι,
όπου είν' ο τόπος δυνατός και δυνατά ταμπούρια,
εκεί θα βρεις τα αίματα, τα τούρκικα κεφάλια,
Τρία μπαϊράκια κίνησαν από μέσα από τη χώρα,
το ένα πάει στα Τρίκορφα, τ' άλλο στους Αραχαμίτες,
κι αυτός ο Κεχαγιάμπεης πηγαίνει στο Βαλτέτσι.
Ο Κυριακούλης του μιλάει κι ο Μπεζαντές του λέει:
«Πού πας, βρε Κεχαγιάμπεη, τ' Αλή πασά κοπέλι;
Εδώ δεν είναι Κόρινθος, δεν είναι Πέρα Χώρα,
δεν είναι τ' αργίτικα κρασιά, του Μπέλεση τα κριάρια.
Εδώ είν' ορδή Καρύταινας, μανιάτικο ντουφέκι,
Κολοκοτρώνης αρχηγός με το Μαυρομιχάλη».
Αφήστε τα ντουφέκια σας και βγάλτε τα σπαθιά σας
βάλτε τους Τούρκους εμπροστά, σαν πρόβατα, σαν γίδια
Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/620?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=sinevi_san_simera&utm_term=2023-05-13
© SanSimera.gr
Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος: - «Ο πατριωτισμός ως λαϊκιστική ρητορική: H περίπτωση του Αντώνη Σαμαρά»
Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος konmmpalo@otenet.gr
Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος
Ο πατριωτισμός, ως έννοια πολιτικής ταυτότητας και συλλογικής αναφοράς, συχνά διασταυρώνεται στη δημόσια σφαίρα με τον λαϊκισμό, ο οποίος τείνει να απλοποιεί τον πολιτικό ανταγωνισμό μέσα από τη διχοτομία «λαός» και «ελίτ».
Στο πλαίσιο αυτό, ο πατριωτικός λόγος μπορεί να μετατραπεί από στοιχείο θεσμικής ευθύνης σε εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης και ηθικής οριοθέτησης των αντιπάλων.
Έτσι, ο πατριωτισμός μετατρέπεται από πολιτειακή αρετή σε εργαλείο πολιτικής κινητοποίησης, εντασσόμενο σε μια ρητορική που ενισχύει τον διχασμό και απλοποιεί την πολιτική πραγματικότητα.
Υπό το πρίσμα αυτό, ο πατριωτισμός δεν λειτουργεί απλώς ως αξιακή αναφορά, αλλά συχνά εργαλειοποιείται για την οριοθέτηση φίλων και αντιπάλων, την απλοποίηση σύνθετων ζητημάτων και τη νομιμοποίηση πολιτικών επιλογών.
Στις περιπτώσεις αυτές, η δημόσια συζήτηση δεν διεξάγεται στο πλαίσιο θετικής ή αρνητικής αποτίμησης ζητημάτων, αποτελεσματικότητας, στρατηγικής ή θεσμικών περιορισμών, αλλά οργανώνεται γύρω από διχοτομικές αξιολογήσεις περί «εθνικής ευθύνης» και «εθνικής απόκλισης».
Το αποτέλεσμα είναι η αναδιάταξη του πολιτικού ανταγωνισμού σε ένα ηθικοποιημένο πεδίο, όπου η κριτική προς κυβερνητικές επιλογές δεν διατυπώνεται ως διαφωνία πολιτικής, αλλά ως αμφισβήτηση της πατριωτικής επάρκειας των δρώντων.
Για την κατανόηση της μετατόπισης αυτής, είναι αναγκαία η αντιπαραβολή της σημερινής επιχειρηματολογίας του κ. Αντώνη Σαμαρά κατά την άσκηση κριτικής στην κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη ρητορική και τις κυβερνητικές πρακτικές της περιόδου της πρωθυπουργίας του (2012–2015), όταν ο πατριωτισμός δεν εμφανίζονταν ως εργαλείο ρητορικής αντιπαράθεσης, αλλά ως στοιχείο άσκησης κυβερνητικής ευθύνης.
Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτησή του για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, κατά την Παρουσίαση του βιβλίου του Μανώλη Κοττάκη «Οι Απόρρητοι Φάκελοι Καραμανλή» στο Πολεμικό Μουσείο την 1η Ιουλίου 2024 (βλέπε: σχετική ομιλία).
Συγκεκριμένα, ο κ. Σαμαράς κατήγγειλε συνολικά την ασκούμενη εξωτερική πολιτική, χαρακτηρίζοντας τον διάλογο με την Τουρκία ως «συνομιλία με τον πειρατή», καταγγέλλοντας την ύπαρξη «λόμπι κατευναστών» και υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση, μέσω επιλογών όπως το «Σύμφωνο Φιλίας», οδηγεί τη χώρα σε διαρκείς υποχωρήσεις και εθνική ταπείνωση, ενώ η τουρκική προκλητικότητα κλιμακώνεται, καλώντας ευθέως σε εγκατάλειψη της πολιτικής διαλόγου με την Τουρκία.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Αντώνης Σαμαράς υιοθετώντας μια ρητορική υψηλής πολιτικής έντασης τόνισε: «Τρώμε την μια προσβολή, την μια ταπείνωση, μετά την άλλη» και κάλεσε τον Πρωθυπουργό: «Να αναθεωρήσει πλήρως την ... “Φιλία” με την Τουρκία, καθιστώντας σαφές στην πράξη ότι δεν εκβιαζόμαστε, δεν απειλούμαστε και δεν φοβόμαστε. Υπάρχουν όρια!.
Ωστόσο, η θέση αυτή έρχεται σε εμφανή αντίφαση με την περίοδο της πρωθυπουργίας του, κατά την οποία ο ίδιος περιέγραφε τον διάλογο με την Τουρκία ως αναγκαίο και παραγωγικό εργαλείο πολιτικής.
Συγκεκριμένα ο κ. Σαμαράς μετά τη συνάντησή του με τον Ταγίπ Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη κατά το 2ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας τον Μάρτιο 2013, χαρακτήριζε τη συγκεκριμένη ημέρα ως “καλή ημέρα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις”, υπογραμμίζοντας ότι οι δύο χώρες “χτίζουν εμπιστοσύνη”, “δημιουργούν αμοιβαία συμφέροντα” και φέρνουν τους λαούς πιο κοντά, ενώ τόνιζε ότι η συνεργασία σε τομείς οικονομίας, εμπορίου και τουρισμού “βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών” και “παράγει ανάπτυξη και ειρήνη” (βλέπε: σχετικές δηλώσεις).
Στο ίδιο πλαίσιο, στο εν λόγω Συμβούλιο συμμετείχαν 16 Υπουργοί της τότε κυβέρνησης και η συνάντηση συνοδεύτηκε από την υπογραφή 25 συμφωνιών συνεργασίας σε κρίσιμους τομείς δημόσιας πολιτικής, όπως η υγεία, ο τουρισμός, ο αθλητισμός και η ενέργεια, υποδηλώνοντας τον σταθερό και θεσμικά οργανωμένο χαρακτήρα της ελληνοτουρκικής προσέγγισης.
Παράλληλα, καθ’ όλη τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του (2012–2015), η ελληνική κυβέρνηση διατήρησε ενεργό τον δίαυλο των διερευνητικών επαφών, με τη διεξαγωγή διαδοχικών γύρων συνομιλιών, ακόμη και σε περιόδους αυξημένης τουρκικής προκλητικότητας, αναγνωρίζοντας στην πράξη τον διάλογο ως αναγκαίο εργαλείο διαχείρισης των διμερών διαφορών.
Για του λόγου το αληθές, με βάση τα συγκεντρωτικά στοιχεία του ΓΕΕΘΑ για το 2013 (βλέπε: τα σχετικά στοιχεία), καταγράφεται ένα ιδιαίτερα αυξημένο επίπεδο τουρκικών παραβιάσεων του FIR Αθηνών κατά την περίοδο Φεβρουαρίου–Μαρτίου 2013, με καθημερινές εισόδους οπλισμένων σχηματισμών τουρκικών αεροσκαφών στον εθνικό εναέριο χώρο και συστηματικές αναχαιτίσεις από την Πολεμική Αεροπορία.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ένα περιβάλλον διαρκούς επιχειρησιακής πίεσης στο Αιγαίο, στο οποίο, παρά τη συνεχιζόμενη ένταση και τις επαναλαμβανόμενες προκλήσεις, η τότε κυβέρνηση Σαμαρά δεν επέλεξε την ακύρωση του διαλόγου, αλλά αντιθέτως τη θεσμική του συνέχιση μέσω των διερευνητικών επαφών και των μηχανισμών διμερούς συνεργασίας, προβάλλοντας την προσέγγιση και τη συνεννόηση ως συνειδητή στρατηγική επιλογή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και ως θεσμικό εργαλείο διαχείρισης κρίσεων.
Προς επίρρωση των ανωτέρω, αξίζει να υπενθυμιστεί ότι ακόμη και σε περιβάλλον αυξημένης έντασης (βλέπε: σχετικό δημοσίευμα), όπως αυτό που διαμορφώθηκε πριν τη συνάντηση κορυφής στο Κάρντιφ της Ουαλίας, λόγω των προκλητικών δηλώσεων του κ. Ερντογάν από τα Κατεχόμενα –με τις οποίες απέδιδε ευθύνες στην Ελλάδα και την Κύπρο για το αδιέξοδο στο Κυπριακό –η συνάντηση Σαμαρά – Ερντογάν πραγματοποιήθηκε κανονικά στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ.
Στην συγκεκριμένη συνάντηση, παρά την πλήρη καταγραφή της διάστασης απόψεων μεταξύ των δύο πλευρών, ο κ. Σαμαράς δεν επέλεξε τη διακοπή των επαφών με την Τουρκία, αλλά αντιθέτως συμφώνησε με τον κ. Ερντογάν για τη συνέχιση της διαδικασίας προσέγγισης, με τον προγραμματισμό νέας συνάντησης στην Αθήνα στο πλαίσιο του 3ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας (Δεκέμβριος 2014).
Κατά τη λήξη των εργασιών του εν λόγω Συμβουλίου, χαρακτηριστικό είναι απόσπασμα από τις δηλώσεις του τότε Πρωθυπουργού κ. Σαμαρά (βλέπε: σχετικές δηλώσεις), όπου ανέφερε: «Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι στο ευρύτερο πλαίσιο των διμερών μας σχέσεων, υπάρχουν ζητήματα – αυτό είναι γνωστό – στα οποία έχουμε ουσιαστικότατες διαφωνίες. Αυτό το γεγονός το αναγνωρίζουμε πλήρως κι έχουμε στόχο να δημιουργήσουμε σχέσεις αμοιβαίου σεβασμού ανάμεσά μας, ενισχύοντας τη συνεργασία μας, ώστε να συμβάλουμε και στην σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής μας».
Επιπλέον, αξίζει να επισημανθεί ότι παρά την ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών, μέσα στο 2014 όπως τόνισε ο κ. Σαμαράς κατά την ομιλία του στο Επιχειρηματικό Φόρουμ Ελλάδος – Τουρκίας (βλέπε σχετική ομιλία), οι δύο κυβερνήσεις συνδιοργάνωσαν τέσσερις εκδηλώσεις επιχειρηματικής συνεργασίας.
Η στάση αυτή καταδεικνύει ότι ακόμη και υπό συνθήκες έντονης ρητορικής, προκλήσεων και έντασης, ο διάλογος από την κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου αντιμετωπιζόταν ως εργαλείο διαχείρισης κρίσεων και όχι ως ένδειξη υποχώρησης ή αδυναμίας.
Το παράδοξο όμως, είναι ότι σήμερα ο κ. Σαμαράς (Βλέπε συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ στις 17-11-2024) υποστηρίζει ότι την περίοδο 2012–2015 διεξήγαγε διάλογο με την Τουρκία επειδή τότε δεν υπήρχε Τουρκο-Λυβικό Μνημόνιο, αλλά ούτε ο εποικισμός της Αμμοχώστου και η επιμονή για δύο χωριστά κράτη στην Κύπρο.
Ωστόσο, τα πραγματικά δεδομένα της περιόδου δεν επιβεβαιώνουν την εικόνα που περιγράφει ο κ. Σαμαράς γιατί και εκείνη την περίοδο η τουρκική ηγεσία διατύπωνε αναθεωρητικές θέσεις στο Κυπριακό, ενώ στο Αιγαίο καταγράφονταν συστηματικές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, σε αντίθεση με τη σημερινή περίοδο κατά την οποία έχουν αισθητά περιοριστεί έως εκμηδενιστεί.
Παράλληλα, η τουρκική προκλητικότητα εκδηλωνόταν και στην Ανατολική Μεσόγειο, με το ερευνητικό σκάφος Barbaros να πραγματοποιεί έρευνες εντός της Κυπριακής ΑΟΖ, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Κυπριακής Δημοκρατίας και επιβαρύνοντας περαιτέρω το ήδη τεταμένο περιβάλλον ασφάλειας στην περιοχή.
Τέλος, παρέμεναν ενεργές πάγιες τουρκικές θέσεις περί αποστρατικοποίησης των νησιών και «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο, ενώ ίσχυε κανονικά το Casus Belli.
Υπό αυτές τις συνθήκες, καθίσταται σαφές ότι η τουρκική αναθεωρητική συμπεριφορά δεν αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο, αλλά διαχρονική παράμετρο της ελληνοτουρκικής σχέσης, γεγονός
που δεν εμπόδισε την τότε ελληνική κυβέρνηση να συνεχίσει τον διάλογο.
Ο κ. Σαμαράς ταυτόχρονα, κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του, όχι μόνο διεξήγαγε διάλογο με την Τουρκία, αλλά ήταν και ένθερμος υποστηρικτής της Ευρωπαϊκής της προοπτικής, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά (βλέπε σχετική δήλωση) ότι: «Η Ελλάδα έχει στηρίξει και στηρίζει την Ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Γιατί η Ευρωπαϊκή Τουρκία, η Τουρκία που θα έχει εκπληρώσει όσα ισχύουν για όλους και θα ακολουθεί τα ίδια πρότυπα, θα είναι καλύτερος γείτονας για την Ελλάδα».
Σε σχέση με την αναφορά του στο Τουρκο-λυβικό Μνημόνιο, ότι παραβιάζει πλήρως το Διεθνές Δίκαιο, καταπατά ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και αποτελεί «πειρατική» πράξη θα πρέπει να επισημανθεί, ότι η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στις κινήσεις που δεν έγιναν την περίοδο 2012-2014.
Συγκεκριμένα, από το 2012 η Τουρκία άρχισε να οριοθετεί μονομερώς την «υφαλοκρηπίδα» της στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας πλήρως το Καστελόριζο και προχώρησε σε παραχώρηση αδειών για έρευνες πετρελαίου στην κρατική εταιρεία TPAO σε περιοχές νότια της Ρόδου και του Καστελόριζου.
Στις 12 Μαρτίου 2013 μάλιστα, κατέθεσε στον ΟΗΕ ρηματική διακοίνωση (Βλέπε: Note Verbale) με την οποία η Τουρκία ισχυριζόταν ότι έχει δικαιώματα δυτικά του μεσημβρινού 32°16’18”E, «εξαφανίζοντας» το Καστελόριζο (βλέπε σχετικό δημοσίευμα), από τον χάρτη των θαλασσίων ζωνών.
Δεδομένου ότι ο κ. Σαμαράς στην τελευταία του ομιλία στη Βουλή (βλέπε ομιλία) χαρακτήρισε τον εαυτό του διορατικό, έπειτα από τις τότε αναθεωρητικές ενέργειες της Τουρκίας, γιατί δεν κατέθεσε ποτέ συντεταγμένες στον ΟΗΕ για την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού (εκεί δηλαδή που επηρεάζεται το Καστελόριζο), παρότι είχε εν ισχύ τον νόμο Μανιάτη που όριζε τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας;
Επίσης, γιατί δεν προχώρησε σε μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο (όπως έκανε το 2020 ο σημερινός Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης), ώστε να δημιουργηθούν προληπτικά τετελεσμένα διεθνούς νομιμότητας πριν την υπογραφή του Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης, τα όσα αναφέρει στην ίδια συνέντευξη στο ΒΗΜΑ ο κ. Σαμαράς για το ζήτημα της ΑΟΖ, όπου υποστηρίζει ότι η Ελλάδα οφείλει να διαπραγματεύεται αποκλειστικά την οριοθέτηση και όχι την ίδια τη βάση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, απορρίπτοντας εμμέσως κάθε
συζήτηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνυποσχετικό ή προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης υπό αμφισβητούμενους όρους.
Ωστόσο, η θέση αυτή έρχεται σε αντίφαση με την πρακτική της διακυβέρνησής του, όπου ο τότε ΥΠΕΞ κ. Βενιζέλος έχει αναγνωρίσει δημοσίως (βλέπε συνέντευξη κ. Βενιζέλου) ότι η ελληνική πλευρά είχε ξεκινήσει διερευνητικές επαφές με την Τουρκία (με επικεφαλής τον Πρέσβη Παύλο Αποστολίδη), επιδιώκοντας τη διαμόρφωση συνθηκών για προσφυγή στη Χάγη, γεγονός που προϋποθέτει αναγκαστικά διαπραγμάτευση επί του αντικειμένου της διαφοράς και του πλαισίου επίλυσής της.
Δεδομένου ότι οι πάγιες τουρκικές θέσεις περί περιορισμένης επήρειας των νησιών και αμφισβήτησης της ΑΟΖ δεν αποτελούν πρόσφατο φαινόμενο, αλλά διαχρονική σταθερά της τουρκικής πολιτικής, καθίσταται σαφές ότι η τότε ελληνική κυβέρνηση δεν θεωρούσε τη διαπραγμάτευση επί αυτών των ζητημάτων ως ένδειξη υποχώρησης, αλλά ως αναγκαίο στοιχείο μιας οργανωμένης διπλωματικής στρατηγικής.
Εν κατακλείδι, αξίζει να σημειωθεί ότι στην πρόσφατη κριτική του προς την κυβέρνηση ο κ. Σαμαράς υποστηρίζει πως η αποφυγή μονομερών ενεργειών, όπως η ανακήρυξη ΑΟΖ ή η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ., αποσκοπεί στην αποφυγή πρόκλησης έντασης, πλην όμως στην πράξη ενδέχεται να οδηγεί σε εμπέδωση του υφιστάμενου status quo που προβάλλει η τουρκική πλευρά.
Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησής του είχε εξαγγελθεί η πρόθεση ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης από την Ελλάδα (βλέπε Προγραμματικές Δηλώσεις κυβέρνησης Σαμαρά, 6.7.2012).
Συνεπώς, το ερώτημα που εύλογα ανακύπτει είναι για ποιους λόγους η συγκεκριμένη εξαγγελία δεν έγινε κυβερνητική πράξη κατά τη διάρκεια της θητείας του, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα της ΑΟΖ αποτελούσε κεντρικό αντικείμενο δημόσιας πολιτικής και διπλωματικής συζήτησης;
Τέλος, στην ίδια συνέντευξη στο ΒΗΜΑ, ο κ. Σαμαράς αναφέρθηκε στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που αποτελεί ανοικτή πρόκληση σε βάρος της Ελλάδος, ενώ η σημερινή κυβέρνηση δεν ζητά να αρθεί, διακηρύσσοντας τη «φιλία» της με την Τουρκία!
Ξεχνά να αναφέρει όμως, ότι ο όρος «Mavi Vatan» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά επίσημα στις 14 Ιουνίου 2006, κατά τη διάρκεια συμποσίου στο Κέντρο Πολιτισμού του Τουρκικού Ναυτικού (Deniz Kuvvetleri Kültür Merkezi) από τον τότε αντιναύαρχο Τζεμ Γκιουρντενίζ (Cem Gürdeniz) (βλέπε σχετικό λινκ).
Στη συνέχεια, το 2011 ο Ναύαρχος Cihat Yaycı (Τζιχάτ Γιαϊτζί) δημοσίευσε μια μελέτη (βλέπε σχετική μελέτη), στο περιοδικό της Τουρκικής Ακαδημίας Πολεμικού Ναυτικού (Deniz Harp Okulu), όπου παρουσίασε για πρώτη φορά τον χάρτη που αγνοεί την επήρεια των νησιών.
Υπό το πρίσμα αυτό, καθίσταται σαφές ότι η ανάδειξη του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως δήθεν πρόσφατης και αιφνίδιας απειλής δεν αποτυπώνει την πραγματική ιστορική του εξέλιξη, αλλά μια μακρόχρονη στρατηγική διεργασία η οποία έχει καταγραφεί και αναλυθεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Στην τελευταία του ομιλία στη Βουλή (βλέπε ομιλία) επίσης, ο κ. Σαμαράς χαρακτήρισε ως «αυτονόητη» ενέργεια την στρατηγική κίνηση του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, να αποστείλει δύο φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού και τέσσερα αεροσκάφη F16 στην Κύπρο, συμβάλλοντας στην αποτροπή πιθανών απειλών κατά των στρατιωτικών και κρίσιμων υποδομών του νησιού, επιχειρώντας ταυτόχρονα να υποβαθμίσει τη στρατηγική τους διάσταση.
Η θέση αυτή προκαλεί ερωτηματικά όταν διατυπώνεται από έναν πρώην Πρωθυπουργό, δεδομένου ότι καμία ενέργεια στις Διεθνείς Σχέσεις δεν είναι εκ των προτέρων δεδομένη ή «αυτονόητη», αλλά αποτελεί προϊόν σύνθετων στρατηγικών υπολογισμών που λαμβάνουν υπόψη συσχετισμούς ισχύος, εκτιμήσεις κινδύνου και γεωπολιτικές ισορροπίες.
Υπό την οπτική αυτή, εφόσον ο ισχυρισμός του κ. Σαμαρά ευσταθεί, γεννάται το ερώτημα γιατί δεν θεωρήθηκε «αυτονόητη» η αποστολή αντίστοιχων στρατιωτικών μέσων στην Κύπρο κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του, όταν το τουρκικό ερευνητικό σκάφος Barbaros πραγματοποιούσε έρευνες εντός της Κυπριακής ΑΟΖ, ώστε να υπερασπιστεί και προστατεύσει τα δίκαια της Κύπρου;
Το ερώτημα αυτό λαμβάνει ακόμη μεγαλύτερη αξία αν ληφθεί υπόψη ότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του, ο Αντώνης Σαμαράς διαβεβαίωνε τον τότε Πρόεδρο της Κύπρου κ. Χριστόφια για την αποφασιστικότητα της Ελλάδας να αντιταχθεί σε οποιαδήποτε αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας (βλέπε σχετική δήλωση προς τον Πρόεδρο Δημήτρη Χριστόφια).
Την ίδια στιγμή βέβαια, ο κ. Σαμαράς σε συνέντευξή του στις 7/11/2014, στον Κυπριακό τηλεοπτικό σταθμό Σίγμα και τον δημοσιογράφο κ. Χρύσανθο Τσουρούλλη (βλέπε: σχετική συνέντευξη), ανέφερε: «Πιστεύω ότι αυτήν την ώρα ένα θερμό επεισόδιο θα ήταν μια πάρα πολύ αρνητική εξέλιξη».
Επίσης, δεδομένης της συχνής αναφοράς του κ. Σαμαρά σε «κατευναστές» και «πατριώτες», θα πρέπει να επισημανθεί ότι η συγκεκριμένη στρατηγική απόφαση του Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη δεν μπορεί να ενταχθεί στη λογική του κατευνασμού.
Αντιθέτως, συνιστά μια σαφή στρατηγική επιλογή ενεργητικής αποτροπής και έμπρακτης υποστήριξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενισχύοντας την αξιοπιστία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και αποτυπώνοντας την πρόθεση της χώρας να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της συμφέροντα στο πεδίο και όχι μόνο σε επίπεδο ρητορικής.
Υπό το πρίσμα αυτό, εφόσον ο κ. Αντώνης Σαμαράς προβάλλει σήμερα την ανάγκη πιο ενεργητικής στάσης έναντι της Τουρκίας, γεννάται το ερώτημα γιατί η κυβέρνησή του κατά την περίοδο 2012–2015, δεν ανέλαβε αντίστοιχες πρωτοβουλίες αυξημένου στρατηγικού κόστους και ρίσκου τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο;
Η αναφορά, επίσης, περί «εθνικού ευτελισμού» σε περίπτωση αποχώρησης της Ελλάδας από την Κύπρο μετά τη λήξη των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, παραγνωρίζει ότι η παρουσία στρατιωτικών μέσων στο εξωτερικό δεν αποτελεί ζήτημα αντιπολιτευτικών κορόνων και βερμπαλισμού, αλλά αντικείμενο δυναμικής στρατηγικής αξιολόγησης, η οποία προσαρμόζεται στις εξελισσόμενες συνθήκες ασφάλειας, στις επιχειρησιακές ανάγκες και στους ευρύτερους γεωπολιτικούς συσχετισμούς.
Εν κατακλείδι, η αντιπαραβολή της σημερινής ρητορικής και δημόσιας στάσης του κ. Σαμαρά με την κυβερνητική πρακτική της περιόδου 2012–2015 αναδεικνύει μια σαφή αντίφαση.
Επισημαίνει, ότι όταν ο πατριωτισμός αποκόπτεται από τη θεσμική του ευθύνη και μετατρέπεται σε εργαλείο συγκυριακής πολιτικής αντιπαράθεσης, τροφοδοτεί τον λαϊκισμό.
Γιατί τελικά, ο πατριωτισμός δεν αποδεικνύεται με ρητορικές εξάρσεις και ακραία αντιπολιτευτικές κορόνες, αλλά με συνέπεια λόγων και πράξεων
Τρίτη 12 Μαΐου 2026
Λατινοπούλου: -«Ο κ. Νίκος Δένδιας είδε το εξοπλισμένο drone στα διεθνή ύδατα; - Να μας πει πού, να το δούμε κι εμείς»
Με την ασφάλεια των Ελλήνων δεν δικαιούται να παίζει κανένας – Άμεσα απαντήσεις για το εξοπλισμένο θαλάσσιο drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα
Το εξοπλισμένο με περίπου 100 κιλά εκρηκτικών θαλάσσιο drone ουκρανικής κατασκευής, που εντοπίστηκε από Έλληνες ψαράδες ανοιχτά της Λευκάδας, προκαλεί τεράστια ανησυχία και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια της χώρας.
Οι Έλληνες πολίτες παρακολουθούν με αγωνία ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιστατικό, την ώρα που η κυβέρνηση συνεχίζει να υποβαθμίζει κάθε απειλή και να λειτουργεί σαν να μην συμβαίνει τίποτα.
Προκύπτουν αμείλικτα ερωτήματα:
• Πώς βρέθηκε πολεμικό μη επανδρωμένο σκάφος φορτωμένο με εκρηκτικά τόσο κοντά σε ελληνικό νησί;
• Ποιος παρακολουθεί τη θαλάσσια ασφάλεια της χώρας;
• Ποιος εγγυάται την ασφάλεια των πολιτών, των πλοίων και των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο;
Ο υβριδικός πόλεμος που εξελίσσεται στη Μαύρη Θάλασσα φαίνεται πλέον να μεταφέρεται επικίνδυνα προς τη Μεσόγειο. Υπενθυμίζουμε ότι:
• πλοίο ελληνικών συμφερόντων δέχθηκε επίθεση στη Μαύρη Θάλασσα τον Μάρτιο,
• ενώ έχουν καταγραφεί ουκρανικά χτυπήματα κατά του λεγόμενου «ρωσικού σκιώδους στόλου» στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ Λιβύης, Κρήτης και Μάλτας.
Και μέσα σε όλα αυτά, ο κ. Δένδιας έσπευσε να δηλώσει ότι το drone «εντοπίστηκε στα διεθνή ύδατα».
Αλήθεια;
Πού ακριβώς το είδε ο κ. Δένδιας στα διεθνή ύδατα;
Να μας πει και εμάς να το δούμε.
Γιατί οι Έλληνες ψαράδες το βρήκαν δίπλα στη Λευκάδα — όχι στη μέση του Ατλαντικού.
Η κυβέρνηση οφείλει να σταματήσει τις επικοινωνιακές υπεκφυγές και να ενημερώσει άμεσα και υπεύθυνα τον ελληνικό λαό:
• Από πού προήλθε το drone;
• Πόσες ώρες ή ημέρες βρισκόταν στην περιοχή;
• Υπήρξε παρακολούθηση από τις ελληνικές αρχές;
• Υπάρχει κίνδυνος ύπαρξης και άλλων παρόμοιων μηχανισμών στο Ιόνιο ή στην Ανατολική Μεσόγειο;
Η ΦΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗΣ απαιτεί πλήρη διαφάνεια και άμεση ενημέρωση.
Με την ασφάλεια των Ελλήνων δεν δικαιούται να παίζει κανένας.
Οι Βδέλες και τα Εκλογολογικά!! - Καμία κυβέρνηση δοσίλογων ΔΕΝ εγκατέλειψε οικειοθελώς πρόωρα την εξουσία που με τόσα ψέματα σφετερίστηκε!!
Το έχουμε πει πολλές φορές στο παρελθόν και θα το επαναλάβουμε άλλη μία: Καμία κυβέρνηση μνημονιακών δοσίλογων εγκατέλειψε οικειοθελώς πρόωρα την εξουσία που με τόσα ψέματα σφετερίστηκε.
Επιπλέον είναι ίδιον των χαρτοπαιχτών-τζογαδόρων-τυχοδιωκτών να μην εγκαταλείπουν το τραπέζι του τζόγου τους ως την τελευταία τους δεκάρα, κι αφού έχουν βάλει ενέχυρο μέχρι και τον τάφο της μάνας τους, ..ελπίζοντας σ' ένα θαύμα-εύνοια της τύχης, σ' ένα τζακ-ποτ, σε μιά ζαριά, ..ή ακόμα και σε μιά ακόμη απατεωνιά, σε μιάν ακόμη κλεψιά, σ' έναν (πλαστό) άσο στο μανίκι
Ας μη περιμένουμε τίποτα περισσότερο και απ' αυτήν την μνημονιακή συγκυβέρνηση-συρφετό.
Δεν υπάρχει περίπτωση οικειοθελώς και πρόωρα να εγκαταλείψουν τις καρέκλες τους.Οι καρέκλες για όλους αυτούς τους τυχαίους μετριούνται με χρήματα, με επιδόματα, με προνόμια, λιμουζίνες, μίζες, επιτροπές, συμβούλια,..και ό,τι άλλο ακόμη έχει εφεύρει αυτός ο μισθοφορικός "αντιπροσωπευτικός" του λαού εσμός ..προκειμένου να βυζάξουν, να απομυζήσουν και την τελευταία δεκάρα που μπορούν από το σώμα της κοινωνίας και της χώρας.
Μιλάμε για βδέλλες.
Βδέλλες της κοινωνίας και του κράτους, που ακόμη κι αν πρόκειται για πρωτόγονους και παρασιτικούς οργανισμούς ..εντούτοις έχουν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και της προστασίας του είδους.
Έχουν πλήρη συνείδηση των εγκλημάτων τους κατά της δημοκρατίας, του λαού και της χώρας,..και η οικειοθελής πρόωρη εγκατάλειψη της εξουσίας καταλαβαίνουν πως πρόκειται γιαομολογία ενοχής,..μιά ομολογία που θα οδηγήσει πιθανότατα πολλούς απ' αυτούς εκτός βουλής, μακριά απ'΄την κουτάλα,..κι ίσως και κάποιους λίγους παρέα με τον Άκη και τ' άλλα παιδιά.
Να διευκρινίσουμε πως όλα αυτά ισχύουν για όλες τις δωσιλογικές κυβερνήσεις των μνημονίων. Δεξιές κι "αριστερές"
Γι αυτό κι όλα αυτά τα έχουμε επαναλάβει με άλλα λόγια πιό παλιά.
Η ουσία όμως είναι πως πρόωρες εκλογές με πρωτοβουλία της κυβέρνησης δεν προβλέπονται "εκ του (δωσιλογικού) καταστατικού
Εκτός αν... Εκτός αν η κατάσταση στο τέλος της τετραετίας προβλέπεται τόσο άσχημη για τον λαό και την κοινωνία, ..που ακόμη και μια πρόωρη εκλογική αυτοχειρία φαντάζει καλύτερη προοπτική γι αυτούς
Και στην μία, και στην άλλη περίπτωση όμως ..αυτός που θα την πληρώσει θα είναι ο λαός
Τάπαμε, τα διαβάσαμε, ..πάμε τώρα πάλι στους καναπέδες μας να περιμένουμε τις εκλογές, ..σαν μάννα εξ ουρανού!..
Πρωθυπουργός: - Ο νέος πλούτος επέστρεψε τελικά στον πολίτη με τη μορφή μόνιμων αυξήσεων!!
Νεοδημοκράτισσες και Νεοδημοκράτες του Βόλου, συναγωνιστές από τη Μαγνησία και τη Θεσσαλία, Οννεδίτισσες και Οννεδίτες, Δαπίτισσες και Δαπίτες, κύριε Περιφερειάρχα, κύριε Δήμαρχε, φίλες και φίλοι,






.jpg)
