Αγαπημένοι μου φίλοι, σας εύχομαι ολόθερμα χρόνια πολλά και χαρούμενη και ευτυχισμένη χρονιά.
- Γράφει ο Υπτγος ε.α. Χρήστος Μπολώσης
Πολλοί θα παραξενευτούν με το σημερινό μας θέμα, λίγες μέρες μετά τις γιορτές. Όμως καλό είναι να θυμόμαστε ορισμένα γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας μας, διότι χάρη σ΄ αυτά γιορτάσαμε κι’ εφέτος τα Χριστούγεννα και την είσοδο του νέου έτους, ενώ κάποιοι άλλοι πριν από 78 χρόνια τέτοιες μέρες αντιμετώπιζαν την λαίλαπα των «απελευθερωτών του ΕΛΑΣ»
Tον Δεκέμβριο του 1947 λοιπόν, στην περιοχή της Κόνιτσας, βρισκόταν από πλευράς του Ελληνικού Στρατού, η 75η Ταξιαρχία της 8ης Μεραρχίας. Ακόμη δύο Ταξιαρχίες της Μεραρχίας, βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή (η 76η στα Δολιανά, η 74η στην Γεφυρα Μπαλντούμας, μεταξύ Ιωαννίνων και Πεκλάρι Μετσόβου, και η 43η στο Μέτσοβο).
Αποστολή της Μεραρχίας ήταν: «Σταθερή άμυνα για την διατήρηση με θε θυσία των αστικών κέντρων του Μετσόβου και της Κόνιτσας».
Να θυμίσουμε ότι διακαής πόθος των κομμουνιστοσυμμοριτών (Κ/Σ), ήταν η κατάληψη μιας πόλεως προκειμένου να την καταστήσουν πρωτεύουσά τους εγκαθιστώντας εκεί την «Κυβέρνηση του βουνού», για να δημιουργηθούν έτσι οι προϋποθέσεις αναγνωρίσεώς τους ως κρατικής οντότητας, από την διεθνή κοινότητα.
Το σχέδιο της επιθέσεως των Κ/Σ είχε δύο σκέλη:
α. Απομόνωση της πόλεως από τις δυνάμεις του Εθνικού Στρατού και στην συνέχεια
β. επιθετική ενέργεια για κατάληψη της πόλεως της Κόνιτσας. Οι δυνάμεις που διέθεταν ήταν περίπου 2 Ταξιαρχίες. Συγκεκριμένα, το σχέδιο προέβλεπε αιφνιδιαστική κατάληψη της Γέφυρας Μπουραζάνη και στην συνέχεια, προέκταση της απομονώσεως για να ακολουθήσει επιθετική ενέργεια κατά των υψωμάτων Τσέρνικο, Βάση, Πλάκα, μετά την κατάληψη των οποίων, θα ακολουθούσε ενέργεια προς κατάληψη της πόλεως.
Οι Κ/Σ εκδήλωσαν την επίθεσή τους στις 06.00 ανήμερα τα Χριστούγεννα, με βομβαρδισμό των πέριξ της πόλεως υψωμάτων, χωρίς όμως ουσιαστικά αποτελέσματα, ενώ αντιθέτως άρχισαν να περισφίγγουν την πόλη, αφού εξουδετέρωσαν τα μεμακρυσμένα φυλάκια.
Την επομένη οι Κ/Σ συνέχισαν τους βομβαρδισμούς ακόμα και μέσα στην πόλη. Παρά την επέμβαση της Βασιλικής Αεροπορίας, οι επιθέσεις των Κ/Σ συνεχίσθηκαν με αποτέλεσμα τη σύμπτυξη των υπερασπιστών στα υψώματα πάνω από την πόλη. Τη νύχτα εκδηλώθηκε προσπάθεια διεισδύσεως των Κ/Σ στην πόλη η οποία όμως απέτυχε μετά από αντεπίθεση του εθνικού στρατού (ΕΣ).
Στις 27 μέχρι 30 Δεκεμβρίου σημειώθηκαν σκληρές συγκρούσεις μέσα στην πόλη και από σπίτι σε σπίτι, όμως η άφιξη νέων δυνάμεων του ΕΣ απέτρεψε την επαπειλουμένη είσοδο στην πόλη των Κ/Σ.
Εν τω μεταξύ οι Κ/Σ, τροποποιούν τα σχέδιό τους και αντί για την κυρίως πόλη, στρέφονται προς τα περιβάλλοντα αυτή είναι υψώματα και κυρίως κατά του Προφήτη Ηλία, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Την Πρωτοχρονιά του 1948 ο ΕΣ ενισχυθείς, εξαπολύει φοβερές αντιθέσεις και απωθεί του συμμορίτες, ενώ στις 2 Ιανουαρίου, φτάνουν ισχυρές δυνάμεις Λόχων Καταδρομών. Το τέλος ήταν πλέον κοντά.
Στις 4 Ιανουαρίου ο ΕΣ εξαπολύει ευρείας κλίμα αντεπιθέσεις με αιχμή του δόρατος στην ΙΙΙ Μοίρα Καταδρομών.
Στις 6 Ιανουαρίου, όλα είχαν τελειώσει και στις 7 και οκτώ του μηνός οι μονάδες των Κ/Σ είχαν αναδιπλωθεί.
Οι απώλειες των Κ/Σ ήταν 240 νεκροί και 77 τραυματίες, ενώ του ΕΣ 7 νεκροί και 22 τραυματίες αξιωματικοί και 97 και 334 τραυματίες οπλίτες
Με τη μάχη της Κόνιτσας έσβησαν τα όποια όνειρα των Κ/Σ για δημιουργία πρωτεύουσας, όπως θα σβήσουν και ένα χρόνο αργότερα μετά τη μάχη της φλώρινας, όπως είχαν σβήσει και νωρίτερα στις μάχες της Νάουσας, της Βέροιας της Κοζάνης και άλλων Ελληνικών πόλεων.
Βιβλιογραφία
α. «Ο ελληνικός στρατός κατά τον αντισυμμοριακό αγώνα 1946-1949. Το δεύτερο έτος του αντισυμμοριακού αγώνος 1947» (ΓΕΣ/ΔΙΣ)
β. «Οι κυριότερες μάχες του ελληνικού στρατού 1897-1955 (ΓΕΣ/ΔΙΣ)